نرم افزار صندوق قرض الحسنه مالیران

امكانات نرم افزار

 1- سيستم حفاظتي ماليران :
     هرگونه دخل و تصرف اطلاعات خارج از برنامه بانكداري = قفل شدن برنامه بانكداري
 2- نگهداري اطلاعات 99 صندوق براي 99 سال مالي
 3- معرفي حسابهاي جاري و پس انداز براي افراد حقيقي و حقوقي
 4- معرفي وامها و ثبت مسدودي وام پرداختي
 5- معرفي سر فصلهاي حسابداري ( كل – معين – تفصيلي )
 6- جستجوي نام بر حسب نوع حساب يا وام
 7- معرفين صندوق
 8- معرفي انواع سپرده حسابهاي پس انداز همراه با سود ساليانه و مدت سپرده و درصد سود آن
 9- معرفي شماره دسته چك ( حواله ) حسابهاي جاري صندوق
 10- معرفي سريال حسابهاي پس انداز
 11- معرفي دسته چك هاي بانكها
 12- شرح ثابت جهت اسناد حسابداري

(تصاوير نرم افزار ...)    (محصولات شركت)

فعاليتهاي نرم افزار

عمليات روزانه	گزارشها	چكها / حواله ها	شماره حسابها	دفاتر حسابداري
گردش روزانه	سند حسابداري	قرعه كشي	ساير امكانات ...	تصاوير برنامه

نرم افزار مالی و صنعتی مالیران

 1-  قابل استفاده براي 9999 دوره مالي و 9999 شركت در هر لحظه
 2-  تك كاربره و چند كاربره ( شبكه )
 3-  حركت بين شركتها / دوره مالي
 4-  فعال كردن چندين شركت / دوره هاي مالي در هر لحظه
 5-  رمزگذاري و تعيين محدوده دسترسي كاربران به امكانات نرم‏ افزار
 6-  تهيه ديسك پشتيبان از اطلاعات با رمزگذاري و بازيابي اطلاعات از ديسك پشتيبان
 7-  انعطاف در تغيير ساختار جداول جهت انطباق با كدينگ ( حسابداري ، انبار ، حقوق و .. )
 8-  طراحي فرم اسناد / مدارك ( سند حسابداري ، رسيد / حواله ، صورتحساب فروش و ... )
 9- طراحي و  چاپ باركد
 10-  ماشين حساب و قفل صفحه كليد
 11- سررسيد و سالنامه كار براي روزهاي كار و تعطيل و ثبت يادداشتهاي روزانه
 12-  مرتب سازي داده ها و گزارشها ( صعودي /نزولي )
 13-  جستجوي در كليه اطلاعات و گزارشها با شرايط نامحدود
 14-  پالايش در كليه اطلاعات و گزارشها با شرايط نامحدود
 15-  تهيه نمودار خطي ، ميله اي ، دايره اي و ..... از اطلاعات و گزارشها و چاپ آن
 16-  چاپ كليه گزارشها پس از رويت بر روي صفحه نمايش
 17-  گزارشگيري بر اساس ماه / تاريخ / شماره
 18-  ذخيره شرايط گزارش براي تهيه مجدد گزارش
 19-  ذخيره گزارشها براي رويت مجدد كاربران
 20-  تبديل داده ها ( كد حسابها ، كالاها ، مشتريان ، فروشندگان و ... )
 21-  انتقال اطلاعات پايه / داده ها به دوره هاي مالي ديگر
 22-  انتقال اسناد /و مدارك ( حسابداري ، انبار ، فروش و ... ) به دوره هاي مالي ديگر
 23-  ارسال اطلاعات و گزارشها به Clipboard و نرم افزارهاي Excel ، Word ، Internet Explorer )
 24-  آموزش رايگان در محل طراح سيستم ، كتاب راهنما ، 5 ماه گارانتي طبق مصوبه شوراي عالي انفورماتيك كشور
 25-  امكان تغيير رنگ محيط نرم افزار
 26-  امكان چيدمان و جابجايي و حذف ستونها در تمامي محيط نرم افزار و ذخيره وضعيت آن براي هر كاربر

(تصاوير نرم افزار ...)    (محصولات شركت)

فعاليتهاي نرم افزار

حسابداري	حقوق و دستمزد	پرسنلي	انبار	فروش
دريافت و پرداخت	داراييهاي ثابت	سفارشات	سهام	هزينه يابي
طراحي و چاپ باركد		تصاويري از برنامه

نرم افزار مالی و بازرگانی مالیران

مزاياي نرم افزار

 1- تعيين سطوح حساب (هشت سطح) به تعداد مورد نياز كاربر و تعيين نحوه ارتباط حسابهاي هرسطح با لايه هاي پايين تر بدون محدوديت و كاملاً انعطاف پذير .
 2- انعطاف پذيري فوق العاده در پياده سازي سيستمهاي پيچيده حسابداري مالي ودر عين حال امكان اجراي ساده ترين سيستم حسابداري با رعايت استاندارد هاي حسابداري و كنترلهاي انضباطي .
 3- قابليت ثبت رويدادهاي مالي بدون نياز به صدور هيچگونه سند حسابداري با حفظ مفهوم حسابداري دو طرفه ( حسابداري دوبل ).

امكانات نرم افزار

1- امكان انجام كليه فعاليت هاي مرتبط با يك رويداد و ثبت كليه موارد در يك منو بدون نياز به خروج از پنجره اوليه .
2- امكان تعريف مشتري / كالا / فروشنده / كارمند و حساب هاي جديد در لحظه ثبت رويدادها در منوهاي فعاليت .
3- امكان معرفي انبارهاي مورد نياز كاربر بدون محدوديت و تعريف كدينگ كالا با منطق قابل تعريف توسط كاربر بدون هيچگونه محدوديت در تعداد ارقام كد انبار و كد كالا .
4- تعيين ارتباط فعاليتها با حسابهاي مشتريان/ فروشندگان/ كاركنان به هنگام ثبت فعاليتها و رويدادها
5- امكان انجام ( ثبت ) فعاليتها در حين بررسي وضعيت حساب مشتريان / فروشندگان بدون هيچ محدوديت كاري .
6- امكان ثبت دريافت يا تحويل تدريجي كالاي خريداري شـده يا فروش رفته از يك صـورت حساب (Partial Shipment) و گزارش كالاي خريد بين راهي (سفارشات كالاي درراه ) وكالاي فروش بين راهي ( تعهد تحويل كالا ).
7- قابليت انجام ثبت هاي حسابداري تعهدي از طريق منوي حسابداري و تركيب ثبت هاي دستي صادره با ثبتهاي مكانيزه سيستم .
 8- ثبت اسناد انبار ( رسيد – حواله – برگشت از رسيد – برگشت از حواله ) بدون نياز به صدور جداگانه اين فرمها .
9- قابليت ارايه گزارش هاي متنوع مقداري و مقداري - ريالي از موجودي انبارها .
10- قيمت گذاري كالاي صادره و موجودي انبارها با روش ميانگين موزون متحرك .
11- قابليت تهيه گزارش فعاليتهاي انجام شده با امكان مرتب كردن آنها بر اساس كليه ستونهاي گزارش .
12- چاپ فاكتور فروش و خريد و حواله انبار همراه با آرم شركت .
13- چاپ ارسال چك به بانك با تفكيك بانكهاو بدون تفكيك .
14- تغيير نوع و اندازه قلم در گزارشها .
15- طراحي و چاپ باركد با امكانات منحصر به فرد و انعطاف پذيري بسيار و سازگار با هر نوع چاپگر.
16- 5 ماه گارانتي طبق مصوبه شوراي عالي انفورماتيك كشور ، نصب و آموزش در محل طراح سيستم به صورت رايگان .

(تصاوير نرم افزار ...)    (محصولات شركت)

فعاليتهاي نرم افزار

خريد	فروش	دريافت	پرداخت	انبار

نرم افزار مالی فروشگاهی مالیران

امكانات نرم افزار

1-قابليت اجراء نرم افزار بدون كدينگ حسابداري و كالا.
2- ثبت خودكار كاردكس و به روز بودن دائمي كاردكس و موجودي كالاها بدون نياز به نرخ گذاري .
3- كنترل كامل گردش چكها توسط كاربر و قابليت اصلاح گردش چكها.
4-جستجو كالا و اشخاص توسط كد و يا نام.
...
..
.




 

 

(تصاوير نرم افزار ...)    (محصولات شركت)

فعاليتهاي نرم افزار

دريافت و پرداخت	گزارشات دريافت و پرداخت	چكهاي دريافتي	چكهاي پرداختي	گزارشات دفتر داري
خريد	فروش	انبار و كالا	امكانات ديگر...	تصاوير نرم افزار

نرم افزار سیما

فروش
خزانه داري
انبارداري
حسابداري
مکاتبات اداری
کاگزینی و رفاه
حقوق و دستمزد
اموال و دارائی

با توجه به توسعه روز افزون تکنولوژي ارتباط تنگاتنگي بين فعاليتهاي اقتصادي تجاري و استفاده از سيستم هاي مکانيزه و نرم افزاري کاربردي به وجود آمده است و رويکرد قابل ملاحظه اي از سوي شرکتها موسسات و سازمانها براي استفاده از يک نرم افزار مناسب ساده و در عين حال کاملا حرفه اي ديده مي شود . در همين راستا سيستم يکپارچه مالي اداري شرکت داده هاي طلايي سعي بر ايجاد يک رابطه موثر کارا و عملياتي بين دو مقوله ذکر شده را دارد.

نرم افزار های حسابداری

نرم افزار حسابداري و انبار داري رهاورد نرم افزاري جامع براي اداره امور انواع واحد هاي صنفي - شرکت ها و موسسات تجاري و ساير مراکزي مي باشد که به دنبال هر چه دقيق تر شدن حساب ها ي روزانه خود مي باشند.

اين نرم افزار تمام امکانات يک سيستم انبار داري و حساب داري کامل را دارا مي باشد و با محيطي ساده اما کامل به سهولت امور حسابداري کمک مي کند .
برخي از امکانات و خصوصيات نرم افزار :
امکان استفاده چند کاربره ( Multi User )
محاسبه خود کار سود و زيان روزانه - ماهانه و سالانه و يا سود و زيان در بازه هاي زماني مشخص
چاپ فاکتور هاي فروش با امکان تغير ظاهر فاکتور
نگه داري اطلاعات مربوط به چک هاي دريافتي و پرداختي و تاريخ سر رسيد آنها
امکان محاسبه و نگهداري موجودي حساب هاي مختلف بانکي با امکان تفکيک و گزارش دقيق تراکنش هاي حساب
نگهداري اطلاعات بد هکاري و بستانکاري افراد
امکان کنترل عمليات انجام شده توسط هر کاربر ( خريد و فروش هايي که توسط ساير کارکنان انجام مي شود) توسط مدير مجموعه
گزارش گيري کامل از کليه عمليات هاي انجام شده در يک تاريخ معين
امکان پيگيري کليه عمليات هاي انجام شده (خريد - فروش - خدمات و ...) مربوط به هر کالا و يا شخص طرف معامله و يا انبار مربوطه
امکان بازگشت کليه عمليات ها (در صورت ارجاع کالا توسط مشتري و يا ... )
امکان اداره چندين انبار به صورت همزمان و گزارش اطلاعات کاملي از ليست کالا هاي موجود در هر انبار
تعريف شدن موارد استثنايي مانند دزديده شدن کالا و يا ساير سود و زيان هاي احتمالي براي دقيق تر شدن گزارش ها
امکان تغير چهره نرم افزار به 12 قالب گوناگون و نيز رنگ دلخواه
براي اطلاعات بيشتر به سايت http://www.ydc.irمراجعه کنيد

دانلود نرم افزار برنامه حسابداری و انبارداری آسمان

 

                    

  دانلود نرم افزار برنامه حسابداری و انبارداری آسمان

 

  

 

                                 

  نسخه :     سری نهم از  86  حسابداری و انبارداری شبکه

• ثبت فاکتورهای فروش ، خرید و ارائه سرویس و خدمات........
• ثبت فاکتور با بارکد خوان و امکان چاپ لیبل بارکد ها روی پرینتر
• ثبت دریافت و پرداخت نقدی و هرینه های نقدی از صندوق....
• ثبت سند دریافت و صدور چکها و حواله های نقدی بانکی......
• ثبت اسناد دوبل و یکطرفه حسابداری و معین و حسابرسی..
• ثبت خودکار سند حسابداری فاکتورها و محاسبه مانده کالاها..
• گزارشات کامل مشتریان و فروشندگان و دفتر چک ، بانک.....
• گزارشات دفتر کل و حسابهای معین (حسابداری حرفه ای)...
• محاسبه خودکار سود و زیان کالاها و سود خالص...............

 

 

  

جزئیات نرم افزار برنامه حسابداری آسمان

درباره جزئیات نرم افزار برنامه حسابداری آسمان امکان استفاده حسابداری و نرم افزار برنامه در یک شبکه کامپیوتری با یک قفل سخت افزاری ارائه قفل سخت افزاری پورت USB جهت نصب آسان برنامه و بدون محدودیت سیستم (امکان جدید ) امکان کار بروی یک دفتر مالی بطور همزمان و توسط چندین کامپیوتر و عملکرد همزمان امکان ثبت درصد بازاریاب ها و درصد تخفیف و توضیحات هر ردیف کالا در فاکتور فروش و خرید ثبت سفارش خرید و سفارش فروش کالا  ( امکانات جدید نرم افزار حسابداری آسمان ) ثبت ارسال کالا و بارنامه و ثبت وارده و بارنامه و تنظیم انبارداری و حسابداری مربوطه ورود و خروج ثبت فاکتور های مالی خرید و فروش ، برگشت از خرید و فروش با انتخاب انبار ورودی و خروجی کالا و امکان انتخاب صندوق دریافتی و پرداختی همچون تنخواه گردان - صندوق مالی - صندوق فروش ثبت حواله های فروش و انتقال کالا بین انبارهای مختلف و حواله انبار و تعریف انبارهای مختلف ثبت دریافت ، پرداخت از صندوق حسابداری و هزینه های پرداختی از حساب صندوق منتخب  ثبت خودکار سند  حسابداری توسط خود برنامه نرم افزار حسابداری آسمان امکان تعریف صندوق های مختلف مانند تنخواه گردان ، فروش ، مالی ، انبارداری به دلخواه شما ثبت امور چک نظیر دریافت و پرداخت چکهای متفرقه و صادره شخصی و کنترل دفتر چک و بانک ها ثبت امور بانکی نظیر ارسال و دریافت حواله های بانکی  ، سر حساب گذاری چک ، اعلام وصول و برگشت چک ثبت خدمات قابل ارائه به مشتریان نظیر تعمیرات ، گارانتی ، سرویس با ثبت سند اتوماتیک حسابداری توسط خود نرم افزار حسابداری آسمان ثبت حقوق پرداختی به کارمندان شرکت  و امکان تعریف پرسنل شرکت بدون نیاز به تغییر حساب دفتر معین و تنظیم خودکار آنها توسط خود نرم افزار برنامه حسابداری آسمان ثبت اسناد حسابداری دوبل و اصلاحات آنها جهت حسابداران حرفه ای و حسابرسی سیستم حسابداری ثبت اسناد یک طرف خودکار یا سند معین جهت سهولت در ثبت اسناد حسابداری و کل راس گیری چک ها و محاسبه چک معادل جهت برآورد و همسان سازی چندین چک متعدد با تواریخ مختلف تعریف و کدبندی حسابهای اشخاص ، کالاها ، انبارها ، حساب های بانکی ، دفاتر معین و کل حسابداری تعریف حساب های کل و معین و اصلاح آنها جهت حسابداران حرفه ای معرفی فرمول های تولید جهت ساخت یک کالا و ارزش بهای تمام شده کالا ، ( جهت حسابداری صنعتی ) تولید کالا ها با قیمت تمام شده جهت محاسبه سود فروش (حسابداری صنعتی بهای تمام شده) ثبت پروژه ها و قراردادها  و محاسبه هرینه و کنترل پروژه و برآورد سود پروژه مورد نظز تعریف کاربران برنامه و کنترل رمز دسترسی و بخش های قابل دسترسی آنها ( چند کاربری بودن برنامه) تعریف هر تعداد دفتر مالی حسابداری مجزا به مانند چندین دفتر حسابداری در یک حسابداری امکان معرفی تصویر آرم و لوگو شرکت به برنامه جهت چاپ آن در فاکتورها و رسیدها به حالت سربرگ گزارشات متنوع از قبیل مانده حساب اشخاص و کارکرد آنها و محاسبه سود و زیان فاکتورهای خرید و فروش به محض ثبت هر فاکتور فروش ، گزارشات صندوق ، دفتر چکها ، ... گزارش خاص در یک نگاه که در یک صفحه کل وضعیت حسابداری شما را بیان می کند گزارش دفتر روزنامه با انتخاب محدوده تاریخی و نمایش ترازهای کل و معین در یک تاریخ خاص ثبت موجودی اولیه در هنگام شروع با برنامه و یا اصلاح آن در هر مرحله از دوره حسابداری و حسابرسی بازیابی و پشتیبانی اطلاعات با راحت ترین حالت کاربری جهت امنیت بیشتر اطلاعات امکان تعریف محل اطلاعات در هنگام تعریف دفتر مالی روی هر مسیر دلخواه شما حتی فلاش دیسک و فلاپی دیسک و یا مسیر روی شبکه پشتیبانی خودکار برنامه از اطلاعات با هر ورود و خروج با رمزگذاری جهت امنیت بالاتر

الفباي تجارت الكترونيك‌ - مشكلات برپاكردن يك فروشگاه اينترنتي‌(5)

•  تجارت الكترونيك‌
•  
• ماهنامه شبکه - مرداد ۱۳۸۴ شماره 56
  
  اشاره :
  چنان‌كه قبلا هم گفته‌شد، موضوع تجارت الكترونيك را از دو منظر متفاوت مي‌توان مطالعه كرد. يكي از ديدگاه مشتري و اين‌كه يك كاربر اينترنت بايد چه اطلاعاتي را كسب كند تا بتواند به راحتي و با اطمينان خاطر از اينترنت خريد كند، ديگري از نگاه فروشنده و اين‌كه چگونه مي‌توان يك تجارت آنلاين را برپاكرد. طي چند شماره گذشته، ضمن مطالعه برخي كليات، ديده شد كه مراحل اصلي پردازش يك معامله الكترونيكي ساده چگونه اتفاق مي‌افتند. در اين شماره موضوع را از نگاه فروشنده ادامه مي‌دهيم و با اين پيش فرض كه اطلاعات اوليه كافي درباره نكات فني مربوط به شروع يك تجارت آنلاين داريد، كمي درباره مشكلات عملي برپا كردن يك فروشگاه اينترنتي معمولي و چالش‌هاي آن صحبت مي‌كنيم. اين موضوع، بحث مفصلي مي‌طلبد و چاره‌اي نداريم جز آن‌كه در اين نوشتار تنها برخي مشكلات آن را برشماريم. براي مطالعه مطالب بيشتر در اين زمينه به ضميمه آنلاين اين مقاله با عنوان <چالش‌ها و فرصت‌ها در برپاكردن يك تجارت الكترونيكي> روي سايت ماهنامه شبكه مراجعه كنيد.
• افسانه زدايي از تجارت الكترونيك
  اگر بخواهيم چالش‌هاي برپاكردن يك كسب‌وكار آنلاين را برشماريم، آسان‌ترين نقطه شروع آن‌است كه كوشش كنيم بنيادي‌ترين مباني توجيهي تجارت الكترونيك را بكاويم و با يك روش منطقي، پاسخي براي اين پرسش ساده بيابيم كه اصولا اين نوع تجارت به چه دردي مي‌خورد؟
  
  در پاسخ بايد گفت كه اين شيوه از تجارت نيز ناگزير بايد همچون ساير اشكال تجارت، اصولاً كار دو طرف يك معامله تجاري را آسان كند: فروشنده و خريدار. بنابراين يك مطالعه نظام‌مند درباره مزايا و معايب تجارت‌الكترونيك، حتما شامل بررسي دقيق‌تر مزايا و مشكلاتي است كه هريك از دو طرف معامله با آن مواجه مي‌شوند. اما آيا تجارت الكترونيك لزوما كارها را آسان مي‌كند؟ اگر بخواهيم از نگاه فروشنده به اين قضيه نگاه كنيم، واقعيت اين است كه تجارت‌الكترونيكي را نمي‌توان هرگز يك ميانبر و ترفند براي فروش بيشتر و آسان‌تر دانست. تجارت الكترونيكي يك فن است. مهارتي است كه يك فروشنده مي‌تواند به مهارت‌هاي قبلي خود بيفزايد. اگر يك فروشنده در كسب‌وكار معمولي خود موفق نباشد، احتمال اينكه در نوع الكترونيكي آن موفقيتي به دست آورد نيز اندك است. زيرا اين شيوه از تجارت مجموعه‌اي از دردسرهاي فني و اقتصادي تازه را با خود به همراه مي‌آورد كه برخي‌ از آن‌ها گريزناپذيرند. يك فروشنده تنها پس از پشت‌سر گذاشتن تمام چالش‌هاي فني و غير فني كه بر سر بهره برداري از يك تجارت الكترونيكي ساده وجود دارد، تازه به نقطه صفر مي‌رسد. يعني نقطه‌اي كه از آن‌جا بايد ذهن خود را بر روي برنامه‌ريزي مالي و كسب سود متمركز كند.
  
  هنگامي كه فروشنده شروع به برپاكردن فروشگاه اينترنتي خود مي‌كند، اولين مسئله‌اي كه پيش روي خود مي‌بيند مسئله برپاكردن يك سايت‌وب است. و اين امر از آن دسته مسائل سهل‌و ممتنعي است كه معمولاً مردم كمترين وقت را براي پرداختن به آن صرف مي‌كنند. چون تصور مي‌كنند كه اين كار آسان‌ترين قسمت مسئله است و لابد مشكلات پيشرفته‌تري بعد از اين مرحله در انتظار آن‌هاست كه بايد خود را براي رويارويي با آن‌ها آماده كنند، ولي همين تصور اشتباه معمولا كار را پيچيده‌تر مي‌كند. وقتي به اينترنت مراجعه مي‌كنيد، گذشته از تعداد قابل توجهي از فروشگاه‌هاي موفق، تعداد زيادي سايت اينترنتي ديگر نيز پيدا مي‌كنيد كه در ميانه راه از پيشرفت بازمانده‌اند و از يك كاتالوگ اينترنتي، فراتر نرفته‌اند.
   
  دليل چنين وضعي اين نيست كه آنان به موانع جدي در راه خود برخورد كرده‌اند، بلكه به اين خاطر است كه  بسياري از آنان بر اين تصور بودند كه كافي است كاتالوگ محصولات را روي سايت بريزيم و همين كه دوشاخه "سبد خريد الكترونيكي مشتري" را به پريز "شبكه پردازش پرداخت‌هاي الكترونيكي" بزنيم،
• سيستم خود به خود شروع به فروش مي‌كند. درحالي كه چنين نيست. مشكلات فني متعددي مانند طراحي گرافيكي صفحات وب، نحوه چيدمان تصوير و اطلاعات محصولات، نكات مربوط به برنامه نويسي سيستم نرم‌افزاري سايت و بانك‌اطلاعاتي آن، امنيت سايت، جمع‌آوري اطلاعات، ورود اطلاعات، و بسياري از مسائل ديگر، پيش از نقطه صفر يعني نقطه شروع كار قرار مي‌گيرند. به عنوان مثال مي‌توان به معضل جمع‌آوري اطلاعات اشاره كرد.
  
  به عنوان كسي كه چند سال در زمينه طراحي و برپاكردن سايت‌هاي وب فعاليت كرده است، مي‌توانم با اطمينان بگويم كه بسياري از شركت‌ها در ابتداي كار گمان مي‌كنند كه محتواي اطلاعاتي لازم براي قرارگرفتن روي وب را دارند، ولي آن‌ها فقط فكر مي‌كنند چنين است. درحالي كه اين‌طور نيست. زيرا ماهيت، محتوا، و فرمت اطلاعاتي كه هم‌اكنون دارند با آنچه كه واقعاً به درد اينترنت مي‌خورد، فاصله بسياري دارد.
  
  
  بسياري از شركت‌ها تصور مي‌كنند اطلاعات بروشورهاي تبليغاتي كه اين‌جا و آن‌جا (مثلاً در نمايشگاه‌ها) پخش كرده‌اند را مي‌توان به سادگي روي وب گذاشت. در حالي كه اين داده‌هاي تبليغاتي، معمولا ارزش اندكي نزد خريدار اينترنتي دارد. علت اين است كه چون خريد و فروش آنلاين يك تعامل مجازي است، امكان بررسي عملي فيزيك و خواص كالا براي مشتري وجود ندارد. بنابراين شما به عنوان فروشنده بايد يك سري اطلاعات تكميلي فراهم كنيد كه هرچه بيشتر محصول خود را به او بشناسانيد. اين اطلاعات نمي‌تواند از جنس تبليغات باشد. زيرا خريدار فورا به شما بدبين مي‌شود و اطلاعات عرضه شده از سوي شما را در حد داده‌هايي كم‌ارزش و گاه عوام فريبانه تلقي خواهد كرد. شما نمي توانيد به او بگوييد" اين شامپو براي موهاي چرب مناسب است. كليك كن و بخر!" چون دست‌كم بايد او بداند كه قد و قواره اين قوطي شامپو چقدر است. از روي عكس نمي‌توان او را متقاعد كرد. بايد بگوييد چند گرم شامپو داخل اين قوطي است. وقتي كه يك شركت به اين نقطه مي‌رسد، ناگهان متوجه مي‌شود كه (در صورت نياز) بايد به داده‌هاي تمام اقلامي كه در بروشورهاي تبليغاتي خود آورده است اطلاعات جديدي (مثلا وزن اقلام) را بيفزايد كه قبلا نيازي به وجود آن‌ها نمي‌ديده است. شما وقتي به يك كتاب‌فروشي آنلاين موفق مانند آمازون مراجعه مي‌كنيد، متوجه مي‌شويد كه تصوير صفحات داخلي برخي از كتاب‌ها در آنجا قرارداده شده است. منطق اين كار آن‌است كه خريدار هنوز نمي‌تواند در فضاي مجازي يك سايت، كتاب مورد‌نظرش را ورق بزند تا آن را بپسندد. پس بايد راه‌حلي پيدا كرد. همچنين در اين سايت امكان درج نظرات خريداران قبلي آن كتاب، پاي صفحه معرفي هر كتاب وجود دارد. با اين توجيه كه هنگامي كه شما به يك كتاب فروشي آنلاين مراجعه مي‌كنيد، تنها هستيد و حتي فروشنده كنار شما نيست كه از او بپرسيد "آيا اين كتاب خوب است؟ آيا كتاب‌هاي ديگري در اين زمينه مي‌شناسيد؟" و نياز به راهنمايي مكتوب ديگران داريد.
  
  از نگاه خريدار نيز گذشتن از چند مرحله فني و غيرفني لازم است تا بتواند مسير خود را به سمت استفاده آسان از اين سازوكار گشوده ببيند. اولين مانعي كه خريدار سر راه خود مي‌بيند، تهيه يك كارت‌اعتباري يا چيزي شبيه آن است كه بتواند به كمك آن پول پرداخت كند. اما اين همه ماجرا نيست. مشكل بعدي كاربر اين است كه او نمي‌تواند به هر سايتي كه كلمه فروشگاه را يدك مي‌كشد، اعتماد كند.
  
  حتي در كشورهاي توسعه يافته دنيا نيز بسياري از مردم از مراجعه به سايت‌هاي گمنام و تازه‌كار اكراه دارند و نمي‌توانند به آساني به آن‌ها اعتماد كنند. مردم نگرانند كه مبادا گردانندگان اين سايت‌ها با ترفندهايي كه براي كاربران ناآشناست، اطلاعات مهم آن‌ها را بربايند. حتي از اين هم بدتر، آنان نگران سوءاستفاده گردانندگان سايت‌ها از اطلاعاتي كه به آنها مي‌دهند هستند. تصور كنيد كه روزي در ايران نيز خريد و فروش اينترنتي به شيوه‌اي كاملا متداول تبديل شود.
   
  در آن صورت واقعا چند درصد از خانم‌هاي خريدار، ممكن است راغب باشند آدرس منزل يا شماره تلفن خود را به سايت‌ فروشگاه‌هايي كه نمي‌شناسند (يا حتي مي‌شناسند) بدهند؟ حتي اگر برخي افراد بتوانند به گردانندگان اين سايت‌ها اعتماد كنند، نگراني از اين مسئله كه هرآن ممكن است مهاجمان و هكرهاي دنياي سايبر با يورش به بانك اطلاعاتي يك سايت، آدرس و اطلاعات مهم خصوصي مردم را بربايند، آنان را به وحشت مي‌اندازد. خلا قانوني و از آن مهمتر، نبود بنيه و تجربه حقوقي كافي نزد ضابطين حقوقي و قضايي (كه در حوادث، مرجع و پناه مردم هستند) ممكن است نگراني و بي‌اعتمادي آنان را به استفاده از اين شيوه خريد و فروش بيشتر كند. با اين حساب، اگر مردم از مراجعه به سايت‌هاي تازه‌كار و گمنام اكراه دارند، پس كساني كه تازه اين روش را شروع كرده‌اند، چگونه مي‌توانند اين تناقض را حل كنند و خود را به مردم بشناسانند؟ برخي از سايت‌هاي موفق ولي تازه‌كار، از اعتبار يك فروشگاه واقعي كه هم‌اكنون مي‌توان به صورت فيزيكي به آن مراجعه كرد، بهره مي‌گيرند.
• مثلاً يك كتاب‌فروشي معتبر ممكن است يك فروشگاه آنلاين برپاكند و به همان اندازه موفق باشد، ولي چند درصد از كساني كه آن فروشگاه را اصولا نمي‌شناسند و حتي يك‌بار هم به آن‌جا نرفته‌اند ممكن است به سايت آن اعتماد كنند؟ آيا اين امر، به معني آن نيست كه دامنه پراكندگي جغرافيايي مشتريان آن سايت به محله‌ يا شهري كه آن فروشگاه در آن استقرار دارد محدود مي‌ماند؟ آيا اين به معني آن نيست كه شعار "افزايش تعداد مشتريان بالقوه فروشگاه شما به‌ اندازه كل مردم دنيا با توجه به گستره جهاني وب" سرابي بيش نيست؟
  
  علاوه بر اين، آشنايي مشتريان آنلاين با فروشگاه‌هايي كه در زمينه برخي كالاها از جامعيت برخوردارند براي آنان بسيار مهم است. از لحاظ  روان‌شناختي ثابت شده است كه خريداران اينترنتي براي مراجعه به سايت‌هايي كه احتمال مي‌دهند در زمينه مورد نظر جامع نباشد، كمتر تمايل دارند. اگر سايت شما قرار است يك سوپرماركت آنلاين باشد كه در آن بتوان همه چيز پيدا كرد، بايد تكليف خود را با خريدار روشن كنيد.
  
  شما نمي‌توانيد داخل اين سوپرماركت چند جلد كتاب هم بگذاريد و توقع داشته باشيد به فروش بروند حتي اگر آن چند جلد كتاب جزو كتاب‌هاي پرفروش ماه باشند؛ زيرا بخش كتاب در فروشگاه شما جامع نيست و كاربر با آگاهي از اين واقعيت، حوصله سرزدن به سايت شما و ناكام شدن را ندارد. او ترجيح مي‌دهد به يك كتاب فروشي آنلاين جامع مراجعه كند تا شانس پيدا كردن يك كتاب برايش بيشتر باشد. سرعت جابه‌جا شدن و گشت و گذار در وب كه گاه با چند كليك اتفاق مي‌افتد، مردم را به شدت تنبل و كم طاقت كرده‌است.
• شيوه اقتصادي كسب‌وكار آنلاين
  گذشته از اين‌ها مي‌توان به نكات جالبي اشاره كرد كه در عمل اتفاق مي‌افتد و تجربه تجارت‌الكترونيكي را به تجربه‌اي پيچيده و چندوجهي تبديل‌‌مي‌كند. يكي از نكاتي كه اغلب آغازكنندگان تجارت‌الكترونيكي و فروشندگان تازه‌كار از آن بي‌اطلاعند، اهميت مدل اقتصادي يك كسب‌وكار آنلاين است. به اين مثال توجه كنيد: يكي از دلايل موفقيت سايت آمازون بهره‌گيري  از تكنيك اقتصادي  يا "خرده فروشي مستقل از انبارداري" است.
  
  شايد برايتان جالب باشد بدانيد كه بخش قابل‌توجهي از كسب‌وكار فروشگاه بزرگ اينترنتي آمازون مجازي است و اين فروشگاه به جاي انباركردن صدها كتاب در ده‌ها قفسه و طبقه، با ده‌ها ناشر و فروشنده كتاب در تماس لحظه‌به لحظه است و به گونه‌اي عمل مي‌كند كه هيچ كتابي را در قفسه‌هاي خود انبار نمي‌كند، تا با مشكل عدم تقاضا براي آن كتاب مواجه نشود. اين شيوه كتاب فروختن، درواقع مدل اقتصادي كاملا متفاوتي از كتاب‌فروشي‌هاي سنتي است. در اين شيوه به جاي اينكه هم و غم خود را روي شناسايي كتاب‌هاي پرفروشي كه در حوزه مورد‌علاقه‌ شما قرار مي‌گيرند بگذاريد، بايد روي گسترش روابط عمومي خود با ده‌ها ناشر و فروشنده كتاب سرمايه‌گذاري كنيد.
  
  اگر شما بخواهيد از آمازون تقليد كنيد، اگرچه كتاب‌فروش موفقي باشيد، هيچ تضميني وجود ندارد كه در اين تجربه جديد كه نشان اندكي از مشخصه‌هاي تجربه قبلي را دارد نيز موفق باشيد. اما اگر نخواهيد براي فروشگاه اينترنتي خود مدل اقتصادي تازه‌اي را به‌كار بگيريد و به همان روش سنتي (يعني انبارداري كتاب‌هاي جديدي كه از ناشر خريده‌ايد يا به صورت اماني از او گرفته‌ايد) عمل كنيد، با چالش‌هاي جديدي روبه‌رو خواهيد شده كه در شيوه غيرالكترونيكي با آن مواجه نبوديد.
  
  به‌عنوان مثال، شما در تجارت‌الكترونيكي از حضور در بورس يك كالاي خاص مثل كتاب بي‌بهره‌ايد. در اينترنت اگر نتوانيد با ديگر سايت‌هاي هم‌موضوع و هم‌رشته خود ارتباط برقراركنيد، مانند جزيره تنهايي هستيد كه به‌ندرت ممكن است كسي گذرش به آن بيفتد؛ مگر آن‌كه يك فروشگاه يا شركت به طور مستقل از نام و اعتبار بالايي برخوردار باشد. بنابراين خود را نيازمند تبليغات، آگهي‌هاي اينترنتي، و بازي‌هايي از جنس تبادل لينك با ديگر سايت‌ها خواهيد ديد و اين يعني سرآغاز فصل تازه و پيچيده‌اي از تعاملات شبكه‌اي. به اين ترتيب خيلي زود و پيش از آن‌كه بتوانيد به اصل موضوع تجارت و كسب‌وكارتان بپردازيد، خود را درگير شبكه پيچيده و تودرتويي از عوامل، تكنيك‌ها و ابزارها خواهيد يافت كه به‌گونه‌اي طنزآميز،  يادآور آن پارادوكس زنون است كه مي‌گويد قبل‌ا‌ز‌اين‌كه بتوانيد طول يك مسير را بپيماييد، بايد نصف آن را پيموده باشيد و قبل از اينكه همان نصف را بپيماييد، بايد دست‌كم نيمي از آن را پيموده باشيد و الي آخر.
• كابوس روز آمد بودن سايت
  از ديگر چالش‌هاي تجارت‌الكترونيك، كابوس بروز نگه‌داشتن اطلاعات و محتواي سايت است. در فضاي سايبر همه بازي‌ها تابع بازي محوري و اساسي "اطلاعات" است.  در‌حالي‌كه در تجارت سنتي چنين نيست. يك فروشگاه مواد پروتئيني چه نيازي به سروكله‌زدن با مقولاتي از جنس‌ اطلاعات دارد؟ متن، فونت، عكس، رنگ و حروف. اين‌ها چيزهايي هستند كه هركسي حوصله كلنجار رفتن با آن‌ها را ندارد. واقعيت اين است كه براي بسياري از فروشندگان و تاجران، موضوعاتي مانند فروختن، كالا‌، پول، صورت حساب، و چك تنها مفاهيم قابل لمس هستند. اين گروه از افراد چندان ميانه‌اي با مقولات دانش‌محور ندارند.
  
  تجارت‌الكترونيك تجارتي مبتني‌بر اطلاعات است. تا پيش‌از انفجار اطلاعات در دهه‌هاي پاياني قرن بيست‌ويكم، اطلاعات و اشيائي از جنس متن را تنها مي‌توانستيم در محافل دانشگاهي و آموزشي پيدا كنيم. ولي اينترنت "متن" را به "متن جامعه" برده است. محتواي اطلاعاتي يا آنچه كه Content ناميده مي‌شود، سوخت اصلي تمام سايت‌هاي وب است و هرجا كه بحث محتوا پيش مي‌آيد، فوراً معضل روزآمدكردن محتوا، خودنمايي مي‌كند. افزودن اطلاعات جديد به شناسنامه همه اقلام يك فروشگاه يا وارد كردن اطلاعات اقلام جديد به بانك اطلاعات سايت، تنها يكي از مشكلات است.
   
  بسياري اوقات لازم مي‌شود تصويري از كالا را در كاتالوگ آنلاين فروشگاه قرار دهيم. چه كسي مسوول اسكن كردن يا تهيه اين عكس‌ها و تبديل آن‌ها به فرمت و فرمت‌هاي ديگر خواهد بود؟ املاي صحيح نام اقلام و ساير مشخصه‌هاي مربوط به هر كالا را چه كسي كنترل خواهد كرد؟ آيا هر فروشگاه اينترنتي نيازمند استخدام كردن يك حروفچين و يك ويراستار است؟ از سوي ديگر حذف برخي از ركوردها (كه به عنوان مثال موجودي اقلام مرتبط با آن‌ها در انبار فروشگاه به پايان رسيده‌است) و تغيير و اصلاح مشخصات برخي كالاها از جمله ساده‌ترين اشكال فرآيند روزآمد نگاه داشتن يك سايت تجارت‌الكترونيك به شمار مي‌رود. در تمام اين موارد فروشنده نيازمند سروكله زدن با اطلاعات و محتواست.
  
  به اين مثال توجه كنيد: در ايران بسياري از فروشگاه‌ها خود را ملزم به چسباندن اتيكت قيمت روي كالاها نمي‌دانند. بسياري از آن‌ها دلايلي براي خود دارند. مثلا از تورم و افزايش لحظه‌به‌لحظه قيمت‌ها به عنوان دليلي براي پرهيز از چسباندن برچسب قيمت‌ها ياد مي‌كنند. اما به‌راستي چگونه مي‌توان اين معضل را در تجارت‌الكترونيك حل كرد؟ واضح است كه در فروشگاه‌هاي اينترنتي، گريزي از اعلام صريح قيمت‌ها نيست، ولي آيا مي‌توان اين قيمت‌ها را در كاتالوگ‌هاي آنلاين نيز زود به زود روزآمد كرد؟ اگر افزايش قيمت‌ها، به صورت يك ضريب ثابت روي تمام كالاها عمل كند، شايد بتوان تنها با يك كليك و افزودن چند درصد قيمت تمام اقلام را بالا برد، ولي آيا واقعا همه كالاها از نرخ افزايش قيمت مشابهي تبعيت مي‌كنند؟ در اين صورت آيا لازم نيست كه كارمندان و اپراتورهايي را فقط مسئول بازنويسي و روز آمد كردن قيمت‌ كالاهاي سايت كنيم؟
• چالش‌هاي ديگر
  مي‌توان طيف ديگري از مسائل مانند سازوكار تحويل كالا به مشتري، رقابت با ديگر سايت‌هاي مشابه بر سر قيمت‌ها، بازاريابي آنلاين و بومي‌سازي سايت (مثلا دو زبانه‌كردن آن) را نيز به همه اين مشكلات افزود. درحالي‌كه تاكنون تنها در مورد يك مدل عمومي تجارت‌الكترونيكي يعني فروش كالا به صورت آنلا‌ين صحبت شد و از ديگر اشكال تجارت آنلاين مانند حراجي الكترونيكي و يا... سخن نگفتيم. در عين حال موفقيت در هركدام از صورت‌هاي اصلي تجارت‌الكترونيكي، مستلزم بهره‌گيري از نرم‌افزارهاي كارآمد و مهارت كار با اين نرم‌افزارهاست كه خود چالش‌هاي تازه‌اي را پديد مي‌آورد و فروشنده يا تيم فروشندگان يك بنگاه تجاري را وادار مي‌كند سيستم حسابداري و امور مالي خود را از شيوه سنتي و متكي به ماشين حساب و دفاتر مالي به روش‌هاي پيشرفته‌تر كامپيوتري ارتقا دهند و همه اين‌ها به معني نياز به استخدام نيروهاي متخصص بيشتر و ماهرتر است كه به نوبه خود زنجيره ديگري از مسائل مانند مديريت نيروي انساني متخصص را به دنبال خواهد داشت.

الفباي تجارت الكترونيك - چگونگي آغاز يك تجارت الكترونيكي - (4)

•  تجارت الكترونيك
  ماهنامه شبکه - تير ۱۳۸۴ شماره 55
  
  اشاره :
  در شماره قبل موضوع پرداخت الكترونيكي را از منظر خريدار كالا بررسي كرديم و ديديم كه <عمليات پرداخت الكترونيكي پول واقعا چگونه اتفاق مي‌افتد؟> در اين مقاله اين موضوع را از منظر فروشنده بررسي خواهيم‌كرد و قصد داريم ببينيم با توجه به مكانيزم عمليات پرداخت الكترونيكي، چگونه مي‌توان يك تجارت الكترونيكي را شروع كرد. شايان توجه است كه توضيحاتي كه در اين مقاله مي‌آيد، موضوع را به طور عمومي بررسي مي‌كند و روش‌هايي كه تشريح مي‌شود در همه‌جاي دنيا به شرط فراهم بودن زيرساخت‌هاي تجارت الكترونيك (مانند شبكه پرداخت آنلاين)، يكسان است. در اين مقاله تنها در چند مورد اشاراتي به وضعيت خاص ايران خواهيم داشت، ولي درباره اين‌كه با توجه به عدم وجود زيرساخت‌هاي لازم در ايران1 چه راه‌حل‌ها و راهكارهايي وجود دارد، چيزي نخواهيم گفت و اين موضوع را مفصلا در شماره‌هاي آينده بررسي خواهيم كرد.

   

  مقدمه
  روشي كه در اينجا به زبان ساده تشريح مي‌شود، اين روزها در كشورهاي مختلف دنيا تحت عنوان B2C رايج است و هركسي كه قصد شروع يك كسب‌وكار آنلاين را دارد، كمابيش همين مراحل را طي مي‌كند. نگاه ما در اينجا بيشتر كسب‌وكارهاي كوچك و متوسط است و وارد رويه پيچيده كسب‌وكار آنلاين سايت‌هاي بزرگ نمي‌شويم. ضمن آن‌كه در اين مقاله تنها مراحل فني و اصلي كار را توضيح مي‌دهيم و به جزئيات و نيز مراحل حقوقي، قضايي و قانوني آن (كه از يك كشور به كشور ديگر متفاوت است) كاري نخواهيم داشت. بنابراين لازم است در شرايط عملي درصورت وجود هرگونه رويه تعريف‌شده، با توجه به سازوكارهاي قانوني عمل كنيد. مراحل كار به اين شرح است:

  
  1- افتتاح يك حساب بانكي با قابليت دريافت الكترونيكي 
  قدم اول، افتتاح يك حساب جاري اينترنتي يا چنانكه مصطلح است يك Internet Merchant Account است. اين حساب در واقع يك حساب بانكي با قابليت پذيرش پرداخت‌هاي الكترونيكي است. توجه داشته باشيد كه ممكن است يك حساب بانكي، قابليت دريافت پول به صورت الكترونيكي را داشته باشد، اما اينترنتي نباشد. به عبارت ديگر صرف اينكه گفته شود يك حساب بانكي خاص داراي امكانات مبادله الكترونيكي است، به معناي آن نيست كه مي‌توان از طريق آن به خريد و فروش در اينترنت پرداخت.
  مشكل مهمي كه در رابطه با حساب جاري اينترنتي وجود دارد اين‌است كه با وجود آسان بودن افتتاح اين نوع حساب درآمريكا و چند كشور صنعتي ديگر دنيا، در ساير كشورها (حتي كشورهايي كه هم‌اكنون عمليات بانكداري و تجارت الكترونيكي در آن‌ها به خوبي جريان دارد) شامل انواع مراحل اداري دست‌وپا گير است. خوشبختانه اين فرآيند در اكثر كشورها درحال آسان شدن است.
  البته يك ويژگي كلي بانكداري الكترونيكي آن‌است كه محل اسكان صاحب حساب و بانكي كه اين حساب را باز مي‌كند، لزوما يك كشور نيست. چنانكه برخي بانك‌هاي آمريكايي يا اروپايي امكان افتتاح حساب براي شهروندان اروپايي يا آمريكايي را فراهم مي‌كنند و حتي برخي شعب خارجي اين بانك‌ها جهت افتتاح حساب‌هايي از اين دست براي شهروندان خارجي خدماتي ارائه مي‌دهند اما اين موضوع عموميت ندارد و معمولا بهترين گزينه آن‌است كه يك بانك معتبر محلي بتواند به شبكه تراكنش‌هاي مالي بين‌المللي و اينترنت متصل شود و با ساير بانك‌ها به مبادله اطلاعات الكترونيكي بپردازد.

  چه كسي مي تواند يك كسب و كار آنلاين براي خود راه بيندازد؟

  بهتر است قبل از اين‌كه يك كسب‌وكار آنلاين را راه‌اندازي كنيد، شرايط خود را براي ورود به اين عرصه محك بزنيد. در اين زمينه مهمترين سوال اين‌است كه آيا قبلا در رابطه با موضوع كسب‌وكاري كه قصد برپاكردن گونه‌ آنلاين آن را داريد، تجربه‌اي داشته‌ايد يا خير. به عنوان مثال اگر قصد داريد يك كتاب‌فروشي آنلاين را راه‌بيندازيد، آيا اصولا از حرفه‌ كتاب فروشي و صنعت توليد و توزيع كتاب (به شيوه سنتي) اطلاعي داريد؟ آيا قبلا در اين عرصه تجربه كاري داشته‌ايد؟ در باره ساير حوزه‌هاي مناسب براي تجارت الكترونيك مانند فروش انواع محصولات فرهنگي و هنري، رسانه‌ها، نيازمندي‌هاي اوليه و روزانه مردم و يا محصولات كامپيوتري مانند نرم‌افزار و سخت‌افزار نيز همين پرسش وجود دارد: آيا در حرفه مورد نظر خود سررشته داريد؟ دقت كنيد كه تجربه نشان داده‌است كساني كه بدون داشتن تجربه و شناخت از رموز، ترفندها و مشكلات يك حرفه خاص، مستقيما به راه‌اندازي نوع آنلاين آن حرفه مبادرت مي‌كنند، موفقيت اندكي كسب‌ مي‌كنند.

  
  
  2- فراهم كردن يك كارت اعتباري
  انجام مرحله قبلي معمولا شامل صدور يك كارت‌اعتباري نيز مي‌شود. درحقيقت همان بانكي كه برايتان يك كارت‌اعتباري بين‌المللي (مانند ويزا يا مستركارت) صادر مي‌كند، مي‌تواند بالقوه ارائه‌كننده سرويس حساب جاري اينترنتي نيز باشد اما لزوما چنين نيست. ضمن اين‌كه شما مي‌توانيد بدون افتتاح يك حساب جاري اينترنتي و صرفا با استفاده از يك كارت‌اعتباري معمولي، يك تجارت‌الكترونيكي ساده را شروع كنيد. در اين حالت لازم است از خدمات پردازش الكترونيكي كارت‌اعتباري، توسط يك سايت معتبر فعال در اين زمينه استفاده كنيد. اين سايت‌ها در قبال ارائه سرويس <پذيرش كارت‌اعتباري كاربران سايت شما> و انجام مراحل تكميلي تراكنش مالي مربوط به فروش كالا از طريق سايت شما، مبالغي را از كارت اعتباري شما برداشت مي‌كنند و به اين ترتيب شما را از مواجهه مستقيم با رويه افتتاح حساب اينترنتي بي‌نياز مي‌كنند. اين مبالغ ممكن است به صورت دريافت درصدي از هر فروش هر قلم جنس يا براساس يك نرخ ماهيانه يا دوره‌اي و يا با هر فرمول ديگر دريافت شوند اما توجه داشته باشيد كه چنين راهكارهايي همواره مقداري گرانتر از زماني است كه خودتان مستقيما يك حساب جاري اينترنتي باز كنيد.²

  3- ملاحظات مربوط به ميزبان سايت
  در تجارت آنلاين، قابليت‌هاي ميزبان سايت شما اهميت زيادي دارد. شركت ميزبان سايت شما بايد بتواند شما را در برپاكردن تجارت‌الكترونيكي ياري كند. يك شرط لازم، اما نه كافي، در اين زمينه آن‌است كه ميزبان بايد بتواند از يك يا چند فراهم‌كننده سرويس پرداخت‌الكترونيكي 3 پشتيباني كند. به عنوان مثال ممكن است ميزبان شما اعلام كرده باشد كه از سرويس‌هاي شركت CyberSource يا CyberCash يا ديگر شركت‌هاي خدمات پرداخت الكترونيكي (كه تعداد آن‌ها در اينترنت به صدها مورد مي‌رسد) پشتيباني مي‌كند. ساير پيش‌نياز‌هاي ميزبان سايت عبارتند از: بهره‌مندي ازuptime بالا (زمان سرپا بودن سايت)، پشتيباني فني خوب و 24 ساعته واقعي، استفاده از backbone  قوي براي اتصال به اينترنت و آگاهي كارمندان بخش پشتيباني از مسائل و مشكلات روزمره تجارت‌الكترونيك.
  
  

  درباره كپي رايت چه مي دانيد؟

  يكي از مسائل مهمي كه هنگام شروع هر نوع كسب‌وكار آنلاين بايد آموخت، نحوه مواجهه با قاعده كپي‌رايت است. وقتي يك تجارت الكترونيكي ساده را شروع مي‌كنيد، بايد آگاه باشيد تمام چيزهايي كه با موضوع محتوا سروكار دارند مشمول اين قاعده هستند، حتي اگر در ايران زندگي مي‌كنيد. نكته مهم اينست كه اينترنت، اينترنت است و فضاي سايبر يك فضاي بين‌المللي است و دست‌كم از لحاظ نظري مشمول قوانين بين‌المللي است. به‌خصوص اگر تمام يا بخشي از امكانات سايت فروشگاه آنلاين شما روي يك ميزبان خارجي قرارگرفته باشد كه كشور متنوع آن ميزبان هم‌اكنون قانون بين‌المللي كپي رايت را به اجرا گذاشته باشد، شما نيز ملزم به رعايت اين قواعد (دست‌كم تا آنجا كه ممكن است) هستيد. اگر نوع كالايي كه قصد عرضه آن در اينترنت را داريد يك كالايي نرم‌افزاري يا محتواي اطلاعاتي است ( از قبيل فيلم، كتاب، مجله، اطلاعات علمي، موسيقي و برنامه كامپيوتري)، آشنايي و رعايت قوانين رسمي و عرفي كپي‌رايت، براي تجارت‌الكترونيكي شما الزامي خواهد بود.

  
  
  4- اخذ يك گواهي ديجيتال
  گواهي ديجيتال (Digital Certificate) يا آن‌طور كه بيشتر مصطلح است يك گواهي ديجيتال SSL، يك سند الكترونيكي كوچك رمزنگاري شده (حاوي امضاي الكترونيكي صادركننده گواهينامه) مي‌باشد و نشان‌مي‌دهد كه كليه مبادلات الكترونيكي مالي كه از طريق سايت شما انجام مي‌شود، از طريق پروتكل SSL رمزنگاري شده و براي هر دو طرف معامله، يعني شما و خريداران (كاربران) قابل‌اطمينان است. همه فراهم‌كنندگان خدمات پردازش آنلاين مبادلات مالي، از شما (به عنوان فروشنده) يك گواهي ديجيتال معتبر طلب مي‌كنند و برپاكردن يك سايت تجارت الكترونيكي معتبر (حتي در ايران) بدون داشتن گواهي ديجيتال SSL غيرممكن است. خوشبختانه اين كار چه در ايران و چه در ساير نقاط دنيا، به سادگي گرفتن يك Domain است. در ساير كشورها استفاده از خدمات دو شركت معروف بين‌المللي به نام‌هاي VeriSign ‌و Thawte بسيار رايج است.⁴ 

  
  5- پيداكردن يك فراهم‌كننده پردازش‌هاي مالي آنلاين
  قدم بعدي پيدا كردن يك فراهم‌كننده پردازش‌هاي مالي آنلاين است. چنان‌كه در مورد شركت ميزباني توضيح داديم، پشتيباني ميزبان از يك يا چند شركت فعال در اين زمينه بسيار راه‌گشاست. اما حتي اگر ميزبان سايت شما صريحا از چنين فراهم‌كنندگان پشتيباني نكرده باشد، اين به معني عدم امكان راه‌اندازي تجارت‌الكترونيك روي سايت شما نيست، اما به هرحال كار دشوار مي‌شود. معمولا با مراجعه به سايت هر يك از اين فراهم‌كنندگان، مي‌توان توضيحات كاملي را درباره مراحل گام به گام استفاده از خدمات آنان پيدا كرد.

  اصطلاح Transaction دقيقا به چه معناست؟

  در هنگام مطالعه مقالات و مطالب مربوط به تجارت الكترونيك، مدام واژه Transaction  (يا فارسي آن تراكنش) تكرار مي‌شود. گاهي از واژه <مبادله> نيز به عنوان معادل اين اصطلاح استفاده مي‌شود كه البته غلط نيست و مفهوم را تاحدودي مي‌رساند، اما بهتر است يك‌بار براي هميشه معني دقيق اين كلمه را ياد بگيريم. تراكنش دقيقا به معني مجموعه عملياتي است كه فقط وقتي كامل مي‌شود كه تمام اجزاي آن كامل شده باشد. به عبارت ديگر حتي اگر يكي از عمليات فرعي كامل نشود، كل عمليات باطل خواهد شد. مثلا خريد ساده يك كالا را در يك بقالي در نظر بگيريد. اين فرآيند ساده شامل چند مرحله جزئي است: 1 پرداخت پول از جانب شما 2 دريافت پول از جانب فروشنده 3 دريافت كالا از سوي شما. اگر به عنوان مثال دو مرحله نخست انجام شود ولي مرحله سوم انجام نشود، كل معامله باطل است. تراكنش به همين معناست. اين اصطلاح از آن رو در تجارت الكترونيك استفاده مي‌شود كه تاكيد شود تا تمامي مراحل جزئي يك معامله الكترونيكي انجام نشود، آن معامله اعتباري نخواهد داشت. معني ديگر اين حرف آن است كه اگر كاربري، پولي از كارت‌اعتباري خود پرداخت كند، اما درست در لحظه‌اي كه قرار است اين پول به حساب الكترونيكي فروشنده واريز شود ناگهان برق قطع شود، و يا در شبكه ارتباطي خللي پيش بيايد، پول وسط راه گم نخواهد شد. در اصل، اين پول مادامي كه تراكنش كامل نشود، واقعا از حساب كاربر خارج نمي شود.

  
  
  6- توليد يا خريداري يك نرم‌افزار مديريت سبد خريد
  مرحله آخر نصب نرم‌افزاري است كه شما را به صورت الكترونيكي به فراهم‌كننده سرويس پرداخت الكترونيكي متصل مي‌كند. اين خانواده از نرم‌افزارها به Shopping Cart Software معروفند. اين نرم افزارها دو كار مهم انجام مي‌دهند: يكي اين‌كه مراحل گزينش كالا و آن‌چه كه اصطلاحا <پركردن سبد الكترونيكي كالا> ناميد مي‌شود را براي خريدار ممكن مي‌سازند. ديگر اين‌كه مراحل پاياني يك خريد الكترونيكي را (شامل انتقال الكترونيكي وجه) به انجام مي‌رسانند. در هر دو مورد اين امكان وجود دارد كه شما خودتان يا به كمك يك برنامه‌نويس، نرم‌افزار اين قسمت از سايت‌ را بنويسيد. اما همچنان اين گزينه نيز پيش روي شماست كه از نرم‌افزارهاي آماده‌اي كه براي اين منظور تدارك ديده شده‌اند استفاده كنيد. اما دقت كنيد كه در مورد نوشتن نرم‌افزار براي مرحله پاياني پرداخت، ملاحظات مهمي‌ وجود دارد. ازجمله اين‌كه اين نرم‌افزار حتما بايد با مكانيزم شركت فراهم‌كننده سرويس پرداخت، سازگار باشد. دوم اين‌كه ممكن است بانك شما استفاده شما از چنين نرم‌افزاري را نپذيرد. چنانكه در جايي مثل‌ ايران بانك سرويس‌دهنده، از شما مي‌خواهد كه مرحله دوم را به سايت همان بانك واگذاركنيد. در عين حال ممكن است بسياري از كاربران نسبت به امنيت و اعتبار نرم‌افزاري كه خودتان براي انجام مرحله دوم نوشته‌ايد، شك كنند. البته استفاده از گواهي ديجيتال تا حدود زيادي اين نگراني‌ها را برطرف مي‌كند، اما اين موضوع صددرصد نيست. كوشش مي‌كنيم كه در شماره آينده مرحله اخير، يعني فرآيند <پذيرش كارت اعتباري از طريق سايت شما> را به تفصيل بررسي كنيم.

  پي‌نوشت:
  1- منظور عدم فراهم بودن امكانات لازم در هنگام انتشار اين مقاله است. ممكن است اين مقاله را چند ماه بعد از انتشار آن بخوانيد و تا آن زمان زيرساخت‌هاي لازم براي تجارت الكترونيك در ايران نيز مهيا شده باشد. اميدواريم.
  2- البته راهكار اخير با وجود گرانتر بودنش ممكن است براي فروشندگان ايراني كه امكان افتتاح يك Internet Merchant Account ندارند و مي‌خواهند به كاربراني از اقصي نقاط دنيا كالا بفروشند، فعلا راهگشا باشد. مثلا يك ناشر ايراني مي‌تواند از اين روش براي فروش كتاب‌هايش به مشتريان خارجي اقدام كند. اما حتي اين روش نيز از داشتن يك كارت‌اعتباري استاندارد مانند مستركارت يا ويزا بي‌نياز نيست.
  3- اين مفهوم را در شماره قبلي ماهنامه شبكه توضيح داديم.
  4- درباره روش استفاده از‌ SSL در تجارت‌الكترونيك، در شماره‌هاي آينده صحبت خواهيم كرد.
  5- بانك سامان

الفباي تجارت الكترونيكي - پرداخت الكترونيكي چگونه اتفاق مي‌افتد؟ - (3)

تجارت

   الكترونيكي

ماهنامه شبکه - خرداد ۱۳۸۴ شماره 54

اشاره :
اغلب كاربراني كه تازه با مفهوم تجارت الكترونيك آشنا شده‌اند يك پرسش ساده دارند: <عمليات پرداخت الكترونيكي پول واقعا چگونه انجام مي‌شود؟> اما براي اين پرسش ساده، جواب سرراست و كاملي پيدا نمي‌كنند. سايت‌هاي گوناگوني در اينترنت وجود دارند كه هريك مي‌كوشند گاه به زبان ساده و گاه با بياني فني، بخشي از اين فرآيند را توضيح دهند. اما پيدا كردن يك جواب خلاصه و مفيد آسان نيست. در اين مقاله قصد داريم پاسخ نسبتا قانع‌كننده‌اي براي اين پرسش بياوريم. در اين‌جا چند اصطلاح مهم درباره پرداخت الكترونيكي خواهيد آموخت و با فرآيند پردازش الكترونيكي عمليات خريد و فروش آشنا خواهيد شد. ضمن آنكه اگر با مفاهيم پايه‌اي تجارت الكترونيك آشنا نيستيد، مي‌توانيد به قسمت‌هاي اول و دوم اين مقاله (در شماره‌هاي 52 و 53) مراجعه كنيد.

يك خريد آنلاين فرضي‌

اجازه بدهيد بي‌مقدمه، يكراست سراغ اصل مطلب برويم. فرض كنيد كه من يك كارت اعتباري (Credit Card) يا كارت بدهي (Debit Card) دارم و آماده‌ام از يكي از سايت‌هاي اينترنتي كالايي بخرم. سوال اين است كه وقتي سفارش خودم را در يكي از اين سايت‌ها ثبت مي‌كنم چه اتفاقاتي رخ مي‌دهد؟

قبل از هرچيز بهتر است كه با يكي دو اصطلاح عمومي در اين مورد آشنا شويم. اتفاقي كه ما از آن صحبت مي‌كنيم اصطلاحا Online Transaction يا مبادله آنلاين ناميده مي‌شود(1) اما در اين مقاله ما تنها نوع خاصي از مبادله الكترونيكي را مد نظر داريم كه در مدل B2C متداول است. اين نوع خاص كه از اين به بعد با عنوان Online Payment Processing يا <پردازش آنلاين پرداخت الكترونيكي> ياد مي‌كنيم، همان عملياتي است كه طي آن يك كاربر (مشتري) معمولي كالايي را از طريق اينترنت خريداري مي‌كند. هم خريداراني كه مايلند از جزئيات مكانيزم خريد و فروش الكترونيكي آگاهي داشته باشند و هم كساني كه علاقه‌مندند كه دانش خود درباره تجارت الكترونيك را بالا ببرند و در آينده نزديك كسب‌وكاري از اين نوع راه بيندازند، نيازمند  دانستن اطلاعاتي درباره مكانيزم <پردازش آنلاين پرداخت الكترونيكي> هستند.

در اين نوع از معامله الكترونيكي، فروشنده و خريدار در دو سوي فرآيند قرار دارند و ميان آن‌ها طيفي از سيستم‌ها و عمليات ميانجي واقع است. پيش‌نياز انجام معامله آن‌است كه هردو طرف معامله   امكان حضور ‌در سيستم پرداخت الكترونيكي را داشته باشند. براي اين منظور مشتري بايد يك كارت اعتباري يا كارت بدهي داشته باشد و فروشنده بايد يك حساب بانكي مخصوص دريافت‌هاي الكترونيكي داشته باشد. به اين نوع حساب بانكي ويژه اصطلاحا ‌Merchant Account مي‌گويند.

مشتري نيز ممكن است كارت اعتباري خود را براساس حسابي كه نزد يك بانك معتبر دارد به طور مستقيم و يا با واسطه يك شركت مالي و خدماتي دريافت كرده باشد. بنابراين هر دو سوي معامله نيازمند داشتن حساب بانكي ويژه‌اي هستند كه پول را به صورت الكترونيكي بين خود جابجا ‌كنند.

مراحل خريد و فروش الكترونيكي به ترتيب زير اتفاق مي‌افتد:

 1- ثبت سفارش خريد
ابتدا كاربر(مشتري) به سايت خريدار مراجعه مي‌كند. در آن‌جا وي مي‌تواند از ميان چندين قلم كالاي معرفي شده، يك يا چندتاي آن‌ها را در يك سبد خريد مجازي قرار دهد. اين سبد خريد مجازي كه در واقع يك ليست آنلاين و لحظه‌اي از كالاهاي مورد تقاضاي مشتري است، اصطلاحا Shopping Cart (كارت خريد) ناميده مي‌شود. پس از پايان گشت و گذار در سايت فروشنده و پر كردن سبد خريد مجازي  كالاهاي مورد نياز، كاربر با فشردن يك دكمه يا لينك ويژه وارد مرحله Check out يا اصطلا‌حا <نهايي كردن عمل خريد> مي‌شود. براي اين منظور پيش از هرچيز لازم است كه مشتري مطمئن شود كه اين مرحله تماما بر بستر پروتكل امن ‌SSL انجام مي‌شود. براي اين منظور كافي است كه دقت شود صفحات و لينك‌هاي اين قسمت روي پروتكل ‌HTTPS اجرا مي‌شوند و لايه ‌SSL سايت فروشنده مجهز به يك گواهي ديجيتالي (Digital Certificate) براي تصديق اعتبار  و امنيت سايت است.

پس از ورود كاربر به اين ناحيه از سايت، فروشنده اطلاعات مربوط به كارت اعتباري مشتري را از او درخواست مي‌كند. اين‌ها اطلاعاتي هستند كه فروشنده براي صدور صورت‌حساب و برداشت پول از حساب مشتري نياز دارد. به اين اطلاعات اصطلاحا Billing Information گفته مي‌شود. اطلاعات مذكور شامل آدرس دقيق خريدار
(Billing Address) نيز هست. همچنين از مشتري اطلاعات مربوط به آدرس و محل دريافت كالاهاي سفارش داده شده (درصورتي كه كالاها فيزيكي باشند) تقاضا مي‌شود. به اين اطلاعات اصطلاحا ‌Shipping Information گفته مي‌شود و شامل آدرس دريافت كالا يا Shipping Address (كه ممكن است متفاوت از آدرس خريدار باشد، مثلا‌ً شايد شما مايليد كالا را به آدرس دوست خود بفرستيد) است. در پايان اين مرحله با زدن يك دكمه، سايت فروشنده عمليات پردازش پرداخت آنلاين را آغاز مي‌كند.

 2- پردازش پرداخت آنلاين‌

 روند انجام يك خريد آنلاين
(براي مشاهده نمودار در اندازه بزرگتر، روي آن كليك كنيد)

در اين مرحله بايد هزينه خريد كالا (شامل قيمت اوليه منهاي تخفيف ، به‌علاوه ماليات و هزينه ارسال) از حساب مشتري نزد بانك خريدار(Issuing Bank) يعني همان بانكي كه كارت اعتباري مشتري را صادر كرده است، كسر و به حسابي كه نزد بانك فروشنده (Acquiring Bank) است، يعني حساب موسوم به Merchant Account منظور شود. براي تكميل شدن اين مرحله، چند فرآيند فرعي انجام مي‌گيرد. پيشتر به موضوع SSL و گواهي ديجيتال اشاره كرديم. هر گواهي ديجيتال حاوي امضاي الكترونيكي صادر كننده گواهي است. اين گواهي از يك سو به مشتري تضمين مي‌دهد كه بداند هنگام انجام عمليات پردازش پرداخت الكترونيكي، امنيت كارت اعتباري او و اطلاعات روي آن به خطر نخواهد افتاد و از سوي ديگر به فروشنده نيز اطمينان مي‌دهد كه كليه مراحل مبادله مالي بر بستري امن و كم خطر انجام خواهد شد و احتمال  انجام خرابكاري از سوي يك مشتري غيرقابل اعتماد، پايين خواهد بود. شركت‌هايي مانند VeriSign و thawte از جمله مشهورترين شركت‌هاي بين‌المللي صادركننده گواهي ديجيتال هستند. سايت‌هايي كه از اين شركت‌ها گواهي گرفته‌اند مجاز به استفاده از لوگوي شركت‌هاي مذكور هستند.

وقتي كه مشتري فرمان آغاز عمليات پرداخت الكترونيكي را صادر مي‌كند، بسته به نوع مكانيزم ارسال اطلاعات كارت اعتباري مشتري در سايت فروشنده، اين اطلاعات ممكن است به دو صورت براي شبكه پرداخت الكترونيك
(Online Payment Network) ارسال شود. در روش اول كه بيشتر سايت‌هاي مدرن امروزي از آن استفاده مي‌كنند، اين اطلاعات مستقيما از طريق نرم‌افزار سايت فروشنده براي يك شركت معتبر فراهم‌كننده سرويس پرداخت آنلاين
(Online Payment Provider) ارسال مي‌شود. معمولا آن قسمت از نرم‌افزار سايت فروشنده كه در ارتباط مستقيم با فراهم‌كننده مذكور قرار دارد توسط همين شركت تهيه شده است. گاهي اوقات به شبكه تحت مديريت اين شركت‌ها اصطلاحا Payment Gateway يا دروازه پرداخت الكترونيك نيز گفته مي‌شود. در حال حاضر تعداد زيادي از اين فراهم‌كنندگان در شبكه اينترنت حضور دارند و سايت فروشنده ممكن است از يكي از آن‌ها استفاده كرده باشد .
Merchant Online ،AuthorizeNet ،CyberSource و GeneSys از جمله همين شركت‌ها هستند. در روش ديگر، صفحه ورود و ارسال اطلاعات كارت اعتباري و جزئيات سفارش مشتري در اصل داخل سايت فروشنده نيست، بلكه ممكن است روي سايت فراهم‌كننده سرويس پرداخت و يا حتي روي سايت بانك فروشنده (Acquiring) باشد. اين روش معمولا براي سايت فروشنده كم هزينه‌تر است و براي مشتريان بدبين اطمينان بخش‌تر است (2). زيرا ممكن است سايت‌هاي متعددي از اين روش استفاده كرده باشند و مشتري هربار كه كالا يا خدماتي از يك سايت مي‌خرد، در مرحله نهايي دوباره همان صفحات تكراري متعلق به شركت فراهم‌كننده سرويس پرداخت (يا بانك) را مشاهده ‌كند و اين موضوع ممكن است براي وي اطمينان بخش باشد.

به هرحال هنگامي كه اطلاعات مشتري وارد دروازه پرداخت الكترونيكي مي‌شود، فراهم‌كننده سرويس پرداخت، سه كار مهم روي اين اطلاعات انجام مي‌دهد. ابتدا يك پردازش اوليه روي اطلاعات مشتري انجام مي‌شود تا وقوع احتمالي هرگونه تخلف از سوي دو طرف معامله كشف شود. فراهم‌كننده، اين عمليات را از طريق ارتباط‌گيري با شركت صادركننده كارت (مانند MasterCard يا Visa) ، شبكه بانكي و نيز مقايسه با داده‌هايي كه از تراكنش‌هاي موفقيت‌آميز يا مشكوك قبلي بايگاني شده و يا از سوي نهاد‌هاي امنيتي و مالي دولتي به عنوان الگوهاي جرائم مالي آنلاين منتشر شده‌اند، انجام مي‌دهد. سپس اطلاعات مذكور براي شركت صادركننده كارت‌اعتباري ارسال مي‌شود و پس از تعيين نام و هويت بانك صادركننده كارت، يك ارتباط الكترونيكي (مستقيم يا غير مستقيم، بسته به شرايط) با بانك خريدار برقرار مي‌شود و تقاضايي براي تصديق اعتبار تراكنش ارسال مي‌شود.

در اين مرحله بانك مشتري (يا شركت اصلي صادركننده كارت) بسته به وضعيت مالي مشتري و نيز اعتبار كارت‌اش پاسخ مثبت (Authorized) يا منفي (Declined) براي دروازه پرداخت الكترونيكي مي‌فرستد. پاسخ منفي ممكن است ناشي از ارسال اطلاعات اشتباه از سوي مشتري به سايت فروشنده نيز باشد. تمام اطلاعاتي كه مشتري به عنوان Billing Information براي سايت فروشنده مي‌فرستد بايد مو به مو با اطلاعات ثبت شده در كارت اعتباري مطابقت داشته باشد. همچنين نبايد تاريخ انقضاي كارت سررسيده باشد يا مانده موجود در حساب كارت نبايد از حداقل مورد نياز كمتر باشد، درغيراين‌صورت پيام Declined براي فراهم‌كننده سرويس پرداخت ارسال مي‌شود و همين پيام عينا به سايت فروشنده منتقل و از آنجا براي مشتري نمايش داده مي‌شود تا نسبت به اصلاح اطلاعاتي كه وارد كرده است (در صورتي كه سهوا چيزي را اشتباه تايپ كرده باشد) و به ارسال مجدد آن‌ها اقدام كند و يا اصولا انجام معامله را فسخ و لغو كند.

اگر پاسخ فرآيند تصديق اعتبار مشتري مثبت باشد، اين پيام براي سايت فروشنده ارسال مي‌شود تا فروشنده بداند كه حالا مي‌تواند كالاي مورد درخواست مشتري را براي او ارسال كند. همزمان، بانك مشتري (Issuing Bank) انتقال پول به بانك فروشنده (Acquiring Bank) را تاييد مي‌كند و بانك فروشنده نيز متقابلا اين پول را به حساب فروشنده
(Merchant Account) واريز مي‌كند و عمليات پردازش پرداخت الكترونيكي خاتمه مي‌يابد.

 3 - ثبت تراكنش مالي‌
پس از انجام مراحل فوق، تعدادي عمليات تكميلي نيز صورت مي‌گيرد. در اولين گام بانك‌هاي مشتري و فروشنده هركدام به طور مستقل و جداگانه تراز يا Balance حساب مشتري را براساس محاسبات خود تغيير مي‌دهند. بانك خريدار تمام هزينه‌هايي كه طبق قرارداد صدور كارت اعتباري به مشتري اعلام كرده بود را كسر مي‌كند و مانده حساب را مجددا محاسبه مي‌كند. بانك فروشنده نيز هزينه‌هاي ارائه خدمات بانكداري الكترونيكي و دريافت الكترونيكي پول را از عايدي فروشنده كسر و مابقي را به حساب او منظور مي‌نمايد.

تمام اين وقايع دقيقاً در آنچه كه اصطلاحا Credit History يا تاريخچه وضعيت اعتبار حساب ناميده مي‌شود ثبت مي‌گردد. اين تاريخچه در واقع نوعي ترازنامه الكترونيكي است كه فهرستي از تمام تراكنش‌هاي مالي مشتري يا فروشنده و وضعيت Balance حساب او را در مقاطع زماني مختلف نشان مي‌دهد. بانك‌ خريدار، بانك فروشنده ، شركت اصلي صادركننده كارت‌اعتباري، شركت واسطه صادركننده كارت اعتباري و يا شركت فراهم كننده سرويس پرداخت، هركدام ممكن است نسخه‌اي از اين ترازنامه را نزد خود نگهدارند و به عنوان گزارش در اختيار كاربر قراردهند. اين گزارش‌ اصطلاحا Credit Report ناميده مي‌شود. هريك از اين عوامل دخيل در معامله ممكن است بسته به نوع خدماتي كه به كاربر ارائه مي‌دهند، انواع گزارش‌هاي خلاصه و يا جامع را در اختيار وي قراردهند تا او بتواند با توجه به تاريخچه تراكنش‌هاي خود، از وضعيت گذشته تحليلي به‌دست آورد يا امكان برنامه زيري مالي براي آينده داشته باشد.

پي‌نوشت:
(1) براي لغت Transaction در زبان فارسي واژه <تراكنش> انتخاب شده است كه واژه خوبي است اما نياز به توضيح دارد. تراكنش اشاره به فرآيندي دوطرفه (و گاه چند طرفه) دارد. يك كنش، يك واكنش و دوباره يك واكنش به واكنش قبلي و الي آخر...
در حقيقت مراد از به‌كارگيري اين واژه تاكيد روي اين موضوع است كه فرآيند خريد و فروش الكترونيكي مثل گفت وگويي است كه ميان عناصر شركت كننده در اين فرآيند برقرار است و اين ديالوگ آن‌قدر ادامه پيدا مي‌كند تا عمليات فروش(يا خريد) به پايان برسد.
(2)  در حال حاضر در ايران، بانك سامان از اين روش استفاده مي‌كند.

الفباي تجارت الكترونيكي - درباره كارت اعتباري‌ - (2)

 

 

تجارت الكترونيكي

 

 

 
ماهنامه شبکه - فرودين و ارديبهشت ۱۳۸۴ شماره 53

اشاره :
در قسمت پيشين به مدل‌هاي مختلف تجارت الكترونيك اشاره كرديم و از مدل B2C به عنوان يكي از مدل‌هاي اصلي اين شيوه تجارت ياد كرديم. بخش مهمي از اين مدل تجارت الكترونيك به ابزاري متكي است كه كارت اعتباري ناميده مي‌شود و ابزار الكترونيكي نقل و انتقال پول به شمار مي‌رود. بسياري از مردم مايلند بدانند اين كارت‌ها چه هستند و چگونه مي‌توان آن‌ها را تهيه و مورد استفاده قرارداد. اگرچه در ايران هنوز يك نوع كارت اعتباري استاندارد كه در سراسر كشور و در تمام بانك‌ها معتبر باشد و قابليت استفاده در شبكه اينترنت را (دست كم براي مبادلات داخلي) داشته باشد معرفي نشده‌است، ولي اغلب افراد آشنايي با اين كارت‌ها و امكان استفاده از آن‌ها را مقدمه و پيش‌زمينه‌اي براي ورود به دنياي خريد و فروش الكترونيكي مي‌دانند. در اين قسمت از مجموعه مقالات الفباي تجارت الكترونيك نگاهي مختصر به تاريخچه، ساختار و انواع كارت اعتباري خواهيم داشت. در مقالات بعدي شرح نحوه استفاده از اين كارت‌ها را در شبكه اينترنت به تفصيل توضيح خواهيم داد.

كارت اعتباري چيست؟
كارت اعتباري يك كارت پلاستيكي است كه روي آن  نام صاحب كارت و شماره آن به صورت برجسته وجود دارد و پشت كارت يك نوار مغناطيسي ديده مي‌شود كه درون خود برخي اطلاعات مهم مثل هويت و آدرس دارنده كارت را ذخيره كرده است. سيستم‌هاي مالي كامپيوتري مانند دستگاه‌هاي خودپرداز ATM از اين اطلاعات هنگام احراز هويت فرد به منظور برداشت پول استفاده مي‌كنند. يك كارت اعتباري استاندارد شامل يك عدد 16 رقمي نيز هست كه حاوي اطلاعات مهمي درباره نوع كارت، بانك صادركننده آن و اطلاعات ديگر است. اين شماره براي دارنده هر كارت منحصر به فرد است. از اين شماره براي شناسايي دارنده كارت هنگام انجام معاملات الكترونيكي روي اينترنت نيز استفاده مي‌شود.

تاريخچه‌
آن‌طور كه در دائره‌المعارف‌هاي بريتانيكا و انكارتا  آمده است، استفاده از اين نوع كارت براي انجام نقل و انتقال پول ابتدا در دهه 1920 و در كشور آمريكا رواج يافت. در آن زمان برخي شركت‌هاي خصوصي مانند بعضي از هتل‌هاي زنجيره‌اي و تعدادي از شركت‌هاي نفتي مشتريان خود را به استفاده از اين كارت‌ها براي سهولت در پرداخت تشويق مي‌كردند. استفاده از اين كارت‌ها پس از جنگ جهاني دوم و خروج از ركود اقتصادي شدت گرفت.

اولين كارت اعتباري از نوع امروزي آن، يعني كارتي كه بتوان با استفاده از آن در طيف وسيعي از فروشگاه‌ها و كسب‌وكارها پول مبادله كرد، در1950 توسط Diners Club Inc معرفي شد و هنوز هم يكي از كارت‌هاي اعتباري شناخته‌شده از اين نوع به شمار مي‌رود. در1958 نيز كارت اعتباري ديگري در همين رده توسط شركت
American Express معرفي شد كه در حال حاضر يكي از معروف‌ترين نوع كارت‌هاي اعتباري است. مشخصه اصلي اين دسته از كارت‌ها اين‌است كه شركت صادركننده كارت از دارنده آن يك مبلغ عضويت سالانه دريافت مي‌كند و سپس به صورت ماهانه يا ساليانه و يا در دوره‌هاي زماني ديگر براي او صورت‌حساب مي‌فرستد و معادل مبلغ اين صورت حساب از موجودي دارنده كارت نزد شركت صادركننده آن كسر مي‌شود.

مدتي بعد سيستم كارت اعتباري بانكي رواج يافت. در اين سيستم كه امروزه نيز مورد استفاده است، صادركننده كارت در اصل يك بانك است و هريك از دارندگان كارت اعتباري نزد بانك يك حساب دارند. هنگامي كه كالا يا خدماتي توسط دارنده كارت (مشتري) خريداري مي‌شود، اين پول بلافاصله به حساب فروشنده (كه خود نزد بانك حسابي دارد) واريز مي‌شود.

بانك نيز به نوبه خود اين هزينه را به صورت ماهانه و يا در دوره‌هاي زماني معين ديگري به حساب مشتري منظور مي‌كند و صورت‌حساب برايش صادر مي‌كند و در صورتي كه به ميزان كافي در حساب مشتري پول نباشد، طي مهلت معيني از مشتري مي‌خواهد كه حساب خود را تكميل كند. مشتري مي‌تواند مبلغ مورد نظر را يك‌جا و يا با اقساطي كه بهره به آن تعلق مي‌گيرد، به بانك بپردازد.

اولين سيستم بانكي از اين نوع در سال 1959 و از سوي Bank of America در كاليفرنيا معرفي شد وBankAmericard نام داشت. اين سيستم تنها در همان ايالت كار مي‌كرد. اما بعدا در سال 1966 در ايالت‌هاي ديگر نيز راه‌اندازي شد و صورت سراسري به خود گرفت. در سال 1976 اين سيستم بانكي به VISA تغيير نام داد. ويزا امروزه يك كنسرسيوم بين‌المللي است كه سيستم بانكي اغلب كشورهاي دنيا در آن مشاركت دارند.
در همان سال 1966 اتحاديه كارت بين بانكي يا Interbank Card Association شكل گرفت و بعدا به MasterCard تغيير نام داد. ويژگي مستركارت اين بود كه هيچ بانك خاصي در آن نقش محوري نداشت، بلكه هركدام از بانك‌هايي كه به صورت محلي اقدام به صدور كارت اعتباري براي مشتريان خود مي‌كردند مايل بودند روشي براي متصل كردن سيستم‌هاي مالي خود به يكديگر پيدا كنند. چنين سيستمي مي‌توانست در ميان مشتريان كوچك بانك‌ها كه مايل بودند از كارت خود براي كارهايي مثل خريد مايحتاج روزانه و يا خريد اتومبيل و مسكن استفاده كنند علاقه‌مندان زيادي داشته باشد.

چرا كارت اعتباري؟
ممكن است اين سوال در ذهن كساني كه با اين كارت‌ها آشنايي ندارند به‌وجود آيد كه اصولا فلسفه حضور اين كارت‌ها چيست و مزيت اصلي آن‌ها كدام است. كارت‌هاي اعتباري چنانكه از نامشان پيداست مقدار معيني اعتبار مالي در اختيار صاحب كارت قرارمي‌دهند. هنگامي كه شما با حساب بانكي خودتان كار مي‌كنيد، سابقه مبادلات مالي شما نزد بانك محفوظ مي‌ماند. بانك با استناد به اين سابقه مي‌تواند تخمين بزند كه اصولا ميزان گردش مالي حساب شما در طول يك دوره زماني خاص چقدر است. درواقع ميانگين مانده حساب شما در هر دوره نشان دهنده حداقل ميزان درآمد شما يا به تعبير صحيح‌تر ميزان توانايي مالي شما در هر دوره زماني معين است. بانك يا هر موسسه مالي و اعتباري مشابه آن مي‌تواند براساس آن مانده به شما اعتبار بدهد. اعتبار معمولا مقدار نقدينگي يا پولي است كه برابر يا بيشتر از ميزان مانده حساب شما است. مقداري كه مي‌توانيد در هريك از آن دوره‌هاي زماني از موسسه يا بانك قرض بگيريد. فرض موسسه مالي مذكور اين‌است كه شما قادر خواهيد بود در اولين فرصت اين قرض را برگردانيد. به اين ترتيب انجام قطعي معاملات و مبادلات مالي شما با ديگران موكول به ميزان نقدينگي واقعي در دست شما نخواهد بود بلكه به ميزان اعتبار شما نزد موسسه مالي متكي خواهد بود.

انواع كارت اعتباري‌
كارت‌هاي اعتباري را اساسا مي‌توان به دو دسته كارت‌هاي بانكي و غيربانكي تقسيم كرد. كارت‌هاي اعتباري بانكي مثل ويزا و مستركارت از سيستم اعتباري بانك‌ها استفاده مي‌كنند. در حالي كه كارت‌هاي غير بانكي را شركت‌ها و موسسات دولتي و خصوصي به مقاصد مختلفي عرضه مي‌كنند. آمريكن اكسپرس و دينركلاب نمونه كارت‌هاي اعتباري غير بانكي هستند. همچنين در برخي كشورها شركت‌هاي مخابرات و تلفن و يا شركت‌هاي توزيع‌كننده نفت، گاز و بنزين و نيز فروشگاه‌هاي زنجيره‌اي و باشگاه‌هاي تفريحي اقدام به صدور كارت اعتباري مي‌كنند. دامنه كاربرد اين كارت‌ها بستگي به دامنه فعاليت شركت مربوطه و يا اهداف مالي آن‌ها دارد. در هرصورت فعاليت تمام اين موسسات صادر كننده كارت بايد زير نظر نهاد مالي رسمي آن كشور و داراي مجوز فعاليت باشد.
كارت‌هاي بانكي نيز داراي تنوع زيادي هستند. كارت‌هاي اعتباري تنها يك دسته از كارت‌هاي بانكي هستند و خود به انواع مختلفي تقسيم مي‌شوند. انواع فرعي كارت‌هاي اعتباري بانكي معمولا بر اساس نحوه محاسبه بهره، سقف ميزان اعتبار منتسب به كارت و حداقل موجودي دارنده حساب، نرخ حق اشتراك ساليانه و فاكتورهاي مالي ديگر محاسبه مي‌شود. بانك‌هاي صادركننده كارت و يا شركت‌هاي غير بانكي معمولا علاقه دارند كه انواع كارت‌هاي خود را برحسب امتيازات متفاوتي كه در اختيار صاحب آن قرار مي‌دهد به گروه‌هايي با نام طلايي، نقره‌اي و از اين قبيل تقسيم كنند.

يك دسته ديگر از كارت‌هاي بانكي مشابه آنچه كه اين روزها در كشور ما رايج است تنها به ارائه خدمات بانكي محدود از طريق باجه‌هاي خودپرداز اختصاص دارند و فاقد برخي از ويژگي‌هاي مهم يك كارت اعتباري استاندارد هستند.

دسته ديگري از كارت‌هاي اعتباري بانكي نيز وجود دارند كه در بسياري از كشورهاي دنيا كه سيستم‌هاي بين‌المللي مانند ويزا و مستركارت در آن ها به رسميت پذيرفته شده، به‌كارگرفته مي‌شوند. اين كارت‌ها معمولا نام يك سازمان و يا شركت را برخود دارند. سازمان يا شركت مذكور لزوما يك موسسه يا نهاد مالي نيست بلكه ممكن است به قصد ارائه خدمات مالي به گروهي از اعضاي وابسته به خود پديد آمده باشد. مثلا برخي از فروشگاه‌هاي اينترنتي مثل آمازون يا Barnes ِ Nobel يا حتي پورتال ياهو خدمات مالي از اين دست را به اعضاي خود ارائه مي‌كنند. مشتركين يك ISP، اعضاي يك باشگاه و يا مشتريان يك فروشگاه ممكن است اين شانس را داشته باشند كه با تهيه يك كارت اعتباري از اين نوع، ضمن بهره‌مندي از مزاياي عمومي يك كارت اعتباري بانكي، از خدمات ويژه شركت يا سازمان مذكور نيز استفاده كنند.

مدل هاي مختلفي براي تعامل ميان اين سازمان‌ها از يك سو و بانك‌هاي صادر كننده كارت‌هاي بانكي و نيز كنسرسيوم‌هاي ويزا و مستركارت وجود دارد. گاهي اين سازمان‌ها مستقيما با ويزا يا مستركارت وارد معامله مي‌شوند و خود يك واحد اعتباري مالي راه‌اندازي مي‌كنند. گاهي نيز با يك بانك معتبر طرف قرارداد با هريك از اين كنسرسيوم‌هاي بين‌المللي وارد مذاكره مي‌شوند. شكل اخير رايج‌تر است زيرا معمولا بانك‌هاي محلي شناخت بهتري از سابقه مالي نهادهاي محلي دارند. همچنين سازمان يا شركت واسطه ممكن است بسته به نوع تعامل مالي خود با بانك صادر كننده اصلي كارت يا خود كنسرسيوم بين‌المللي ويزا و مستركارت، درصد اندكي از بهاي هر معامله را (به عنوان پورسانت) دريافت كند. به هرحال كاربران مي‌توانند با تهيه كارت‌هايي از اين نوع بدون مراجعه مستقيم به يك بانك معتبر و با واسطه يك شركت تجاري به شبكه مالي مستركارت يا ويزا بپيوندند.

يك دسته مهم ديگر نيز از كارت‌هاي بانكي هستند كه البته اعتباري نيستند ولي بيشتر قابليت‌هاي آن مشابه كارت اعتباري است. به اين كارت‌ها اصطلاحاً Debit Card يا كارت بدهي مي‌گويند. برخلاف كارت اعتباري كه به دارنده آن اجازه خرج كردن بيشتر از موجودي مانده در حساب مي‌دهد، اين كارت‌ها فقط به اندازه موجودي مانده در حساب مرتبط با آن‌ها اعتبار دارند و پس از به پايان رسيدن اعتبار يا بايد مجددا شارژ شوند و يا از درجه اعتبار ساقط مي‌شوند.

ميزان حداقل و حداكثر موجودي در حساب اين كارت‌ها نيز محدود است. مثلاً اگر سقف موجودي  يك كارت بدهي 1000 دلار باشد به معني آن است كه دارنده آن نمي‌تواند بهاي يك كالاي 1100 دلاري را يك‌جا بپردازد. همچنين اگر كف موجودي يك كارت 100 دلار باشد به معني آن است كه صاحب آن اگر در كارت خود 110 دلار داشته باشد تنها قادر است 10 دلار آن را واقعا هزينه كند و مابقي نزد بانك سپرده خواهدبود. همچنين بسياري از كارت‌هاي بدهي فاقد قابليت استفاده در دستگاه‌هاي خودپرداز(ATM) هستند.

سيستم ‌شماره‌گذاري‌
اگرچه سيستم كارت اعتباري به عنوان يك مدل اقتصادي در مبادلات مالي در تمام دنيا مورد استفاده قرار مي‌گيرد اما اين به معناي آن نيست كه شركت‌هاي صادر‌كننده اين كارت‌ها همگي از سيستم و روش واحدي براي ذخيره اطلاعات و شماره‌گذاري كارت‌ها استفاده مي‌كنند. اما امروزه تمام كارت‌هاي اعتباري استاندارد و مشهور بين‌المللي از سيستم شماره‌گذاري  ANSI Standard X4.13-1983  براي اين منظور استفاده مي‌كنند. در اين سيستم از يك عدد 16 رقمي استفاده مي‌شود. اين عدد براي سهولت هنگام خواندن يا به خاطر سپردن به صورت چهار مجموعه چهار رقمي نوشته مي‌شود اما اين تقسيم‌بندي چهارتايي هيچ ارزش و معناي خاصي ندارد.
مثلا‌ً شماره‌گذاري يك كارت استاندارد مانند مستركارت يا ويزا به اين صورت انجام مي‌شود :
از سمت چپ، اولين رقم مشخص كننده سيستم كارت اعتباري است. عدد 3 مشخص كننده يك كارت از خانواده كارت‌هاي باشگاه‌هاي تفريحي و سيروسفر است. مثلا 37 به معني American Express و 38 به معني ‌Diners Club است. عدد 4 براي Visa ، عدد 5 براي MasterCard وعدد 6 براي Discover Card استفاده مي‌شود.

در مورد MasterCard رقم‌ دوم تعداد ارقام بعدي كه بايد به عنوان شماره شناسايي بانك تفسير شود را مشخص مي‌كند. مثلا عدد يك به معني اين‌است كه رقم سوم شماره بانك است يا عدد 2 يعني رقم‌هاي سوم و چهارم شماره بانك است. ارقامي كه پس از شماره بانك مي‌آيند، حداكثر تا رقم پانزدهم مشخص‌كننده شماره حساب دارنده كارت است و رقم شانزدهم يك رقم كنترلي (Check Digit) مي‌باشد.

در مورد Visa ارقام دوم تا ششم شماره بانك و ارقام هفتم تا دوازدم يا هفتم تا پانزدهم شماره حساب و ارقام سيزدهم يا شانزدهم رقم كنترلي هستند.
اطلاعات اين نوار بر روي سه‌ تراك كه عرض هركدام به اندازه يك دهم اينچ است ذخيره مي‌شود. تراك‌هاي اول و سوم مي‌توانند 210 بيت بر اينچ (bpi) و تراك دوم مي‌تواند 75 بيت بر اينچ ذخيره كند. جزئيات نحوه ذخيره‌سازي اطلاعات روي اين تراك‌ها در استاندارد ISO/IEC7811 آمده است.

متناظر با هر كارت اعتباري بانكي مشخصات مهمي از دارنده كارت نزد بانك صادركننده كارت ثبت مي‌شود. اين اطلاعات حداقل شامل نام ونام خانوادگي دقيق دارنده كارت، آدرس صحيح وي و شهر و كشور محل سكونت است. علاوه بر اطلاعات فوق، تاريخ انقضاي اعتبار كارت نيز ثبت مي‌شود. به طور معمول، پيش از سررسيدن تاريخ انقضاي كارت، صادركننده آن با صاحب كارت تماس مي‌گيرد و او را براي جايگزين كردن كارت فعلي با كارت جديد تشويق مي‌كند. كارت جديد ممكن است داراي شماره متفاوتي باشد يا از همان شماره قبلي براي مدت معين ديگري مجدداً استفاده شود.

استفاده از كارت اعتباري‌
اطلاعاتي كه همراه هر كارت اعتباري بانكي بين‌المللي ثبت مي‌شود توسط كنسرسيوم مربوطه، بانك اصلي صادركننده، واسطه احتمالي صدور كارت، و نيز خود دارنده آن قابل دسترسي است. اما هنگامي كه يك معامله الكترونيكي از اين طريق صورت مي‌گيرد، فروشنده كالا يا خدمات تنها به اطلاعات ناچيزي از اين مجموعه دسترسي دارد كه آن نيز فقط براي انجام الكترونيكي معامله مورد نياز است و در سيستم‌هاي امن و استاندارد شبكه مبادلات الكترونيكي پول هرگز مشخصات كامل دارنده كارت در اختيار فروشنده قرار نمي‌گيرد.

اگر يك كارت اعتباري يا بدهي از نوع ويزا و مستركارت توسط يك بانك معتبر صادر شود، به احتمال زياد دارنده آن كارت خواهد توانست از طريق شبكه اينترنت و با مراجعه به سايت بانك مربوطه، به حساب مرتبط با كارتش دسترسي پيدا كند و علاوه بر اطلاعات هويت و آدرس خود، سابقه گردش مالي حسابش را ببيند و از ديگر خدمات آنلاين بانك مذكور استفاده كند.

همچنين صاحب كارت مي‌تواند با مراجعه به يكي از هزاران سايت‌ فروشنده آنلاين كالا و خدمات در اينترنت، كالايي سفارش دهد. هنگام ثبت سفارش خريد، همان اطلاعاتي كه در كارت اعتباري درج شده است از خريدار تقاضا مي‌شود. اگر سايت مذكور قبلاً يك گواهي معتبر(Certificate) از يكي از شركت‌هاي صادر كننده گواهي ديجيتالي دريافت كرده باشد، به معني آن ‌است كه اين اطلاعات مستقيماً و از طريق يك پروتكل امن براي بانك صادركننده كارت ارسال و صحت اطلاعات ارسال‌شده و ميزان موجود حساب كارت كنترل و نتيجه آن به سايت فروشنده اطلاع داده مي‌شود. هنگام ثبت سفارش دو آدرس توسط فروشنده از خريدار تقاضا مي‌شود. اگر خريدار هنگام ثبت سفارش قصد داشته باشد كالا را به آدرس ديگري به غير از آدرس ثبت شده در كارت اعتباري خود بفرستد (اصطلاحا اگر آدرس Billing يا صورت حساب متفاوت از آدرس Shipping يا ارسال كالاي خريداري شده باشد) آدرس دومي نيز ضروري است در غير‌اين‌صورت كالا به آدرس پيش‌فرض در كارت اعتباري ارسال مي‌گردد. توجه به اين نكته ضروري است، كه برخي از سايت‌هاي اينترنتي براي خريداران خود يك پروفايل ايجاد مي‌كنند و نام خريدار، آدرس ثبت شده در كارت اعتباري و شماره 16رقمي كارت را به همراه نوع آن (مثلا مستركارت) روي بانك اطلاعاتي خود ثبت مي‌كنند تا خريدار در مراجعه بعدي نيازمند پركردن مجدد اين مشخصات (هنگام ثبت سفارش) نباشد. در اين صورت بايد خريدار اطمينان حاصل كند كه اطلاعات كارت اعتباري او از سوي سايت فروشنده مورد سوء استفاده قرار نخواهد گرفت.

برخي اصطلاحات مهم مرتبط با كارت اعتباري‌
در مقالات آينده به تفصيل نحوه استفاده از كارت‌هاي اعتباري بين‌المللي و مكانيزم گردش الكترونيكي پول در شبكه اينترنت را توضيح خواهيم داد. اما قبل از اين‌كه بخواهيد از اين كارت‌ها استفاده كنيد و احتمالا كالايي را به صورت الكترونيكي بخريد، بد نيست با بعضي از اصطلاحات رايج بين‌المللي در اين زمينه آشنا شويد.

Annual Fee : حق عضويت سالانه كه برخي شركت‌ها هنگام صدور كارت يا تمديد عضويت دريافت مي‌كنند. اين روزها بسياري از صادركنندگان كارت شعار <بدون حق عضويت سالانه> را تبليغ مي‌كنند و احتمال آن‌هايي هم كه اكنون اين مبالغ را دريافت مي‌كنند در آينده از آن چشم پوشي خواهند كرد تا مشتريان خود را حفظ كنند.

Finance Charge : شارژ مالي. عبارت است از پولي كه شما بابت استفاده از كارت‌اعتباري مي‌پردازيد. به زبان ساده، اين همان پولي است كه شما هنگام خريدن كالا و خدمات از حساب خود خارج مي‌كنيد. اين مقدار علاوه بر هزينه‌هاي مربوط به بهره ممكن است شامل كارمزدهاي ديگري مانند cacheadvance fees نيز باشد. كارمزد اخير هنگامي از دارنده كارت اخذ مي‌شود كه شما بيش از موجودي مانده در حساب خود هزينه كنيد.

Interest Rate : نرخ سود. شيوه‌هاي مختلفي براي محاسبه نرخ سود وجود دارد. اغلب كارت‌هاي اعتباري از شيوه‌هاي مختلف محاسبه APR استفاده مي‌كنند. اما كارت‌هاي بدهي ممكن است از شيوه‌هاي ديگري مثل كسر مقدار ناچيز و ثابتي از پول به ازاي هر بار خريد استفاده كنند.

(Annual Percentage Rate (APR : درصدي از ميزان شارژ مالي شما در طول يك سال. اين عدد به زبان ساده همان سود سالانه‌اي است كه بابت ارائه خدمات الكترونيكي از شما كسر مي‌شود.

Fixed Rate : اگر APR بر مبناي نرخ سود ثابت سالانه محاسبه شود به آن نرخ ثابت مي‌گويند.
Variable Rate : اگر نرخ سود سالانه متغير و وابسته به ديگر انواع نرخ بهره بانكي باشد، به آن نرخ شناور يا متغير مي‌گويند. اين نرخ معمولا از مجموع دو عدد ديگر يعني نرخ پايه‌اي بهره (كه قابل تغيير توسط مديريت امور بانكي كشور است) و درصدي از همين عدد  كه توسط موسسه مالي مربوطه تعيين مي‌شود به‌دست مي‌آيد.

الفباي تجارت الكترونيكي - مزايا و مدل هاي تجارت الكترونيك(1)

 

 

تجارت الکترونیک

 

 

منبع ماهنامه شبکه - اسفند ۱۳۸۳ شماره 52

اشاره :
قدمت تجارت الكترونيكي يا ecommerce به قبل از پيدايش شكل كنوني اينترنت برمي‌گردد، اما به علت هزينه‌هاي سنگين اين شيوه از تجارت، امكان استفاده از آن تا چند سال گذشته فقط در اختيار شركت‌هاي بزرگ تجاري و مؤسسات اقتصادي مانند بانك‌ها و دولت‌ها بوده است. با همه‌گير شدن اينترنت و امكان استفاده همه اقشار جامعه در كشورهاي مختلف جهان اين فرصت پيدا شد كه ساختار تجارت الكترونيكي تغيير كند، از حالت اختصاصي بودن براي طبقه خاصي خارج شود و به پديده‌اي براي همه تبديل شود. در كشور ما نيز مدتي است كه بحث تجارت الكترونيكي و راهكارهاي عملي پياده سازي آن به طور جدي مطرح شده است. به لحاظ اهميت اين موضوع و كاربردهاي گسترده‌اي كه در شبكه اينترنت دارد قصد داريم طي سلسله مقالاتي كه از اين پس در ماهنامه شبكه شاهد آن خواهيد بود، به ابعاد گوناگون فني، اقتصادي و كاربردي تجارت الكترونيكي بپردازيم. در اولين قسمت، ابتدا به مزاياي استفاده از اين نوع تجارت مي‌پردازيم و سپس مروري بر انواع مدل‌هاي تجارت الكترونيكي خواهيم داشت و پاره‌اي از مفاهيم مقدماتي در اين زمينه را مرور خواهيم كرد. در قسمت‌هاي بعدي به تدريج كاربردهاي عمده تجارت الكترونيكي از جمله فروش آنلاين و مسائل فني پيرامون آن را مورد توجه قرار خواهيم داد. لازم به ذكر است كه براي قسمت نخست اين مجموعه مقالات كه به كليات اختصاص دارد، از مطلب آقاي شمس‌زاده استفاده شده و براي قسمت‌هاي بعدي، مطلب به شيوه كاربردي و با ذكر مصاديق ادامه خواهد يافت.

چشم‌انداز
موضوع تجارت الكترونيكي را مي‌توان از دو منظر نگريست. نخست ديدگاه تئوريك و كلي به موضوع است كه دربرگيرنده تعدادي از مفاهيم اقتصادي و رابطه آن با فناوري اطلاعات است. مدل‌هاي معروف B2B و B2C از آن جمله‌اند. ديدگاه دوم موضوع تجارت الكترونيكي را از منظر كاربردهاي عملي و صورت‌هاي واقعي آن بررسي مي‌كند. به‌عنوان مثال مي‌توان درباره چند و چون تبليغات و بازاريابي آنلاين، روش‌ها و تكنيك‌هاي فروش اينترنتي كالا، معاملات بازرگاني و تبادل اطلاعات تجاري، حراج آنلاين و حتي بانكداري آن‌لاين (كه البته خود موضوع پيچيده و مفصلي است) سخن گفت. واقعيت اين است كه يك بينش كلي نسبت به صورت مسأله تنها با اشراف نسب به تمام جوانب تئوريك و عملي آن به‌دست مي‌آيد و اگر بخواهيم نگاه جامعي پيرامون تجارت الكترونيكي داشته باشيم، گريزي از مطرح كردن ابعاد هريك از اين جنبه‌ها نيست. در كنار اين‌ها بايد سه موضوع مهم ديگر را نيز مورد توجه قرارداد. توجه به اين سه موضوع براي موفقيت هر شكلي از تجارت‌الكترونيكي بسيار مهم است. در وهله نخست بايد تاكيد كرد كه موفقيت در تجارت الكترونيكي بدون داشتن يك شناخت عمومي نسبت به كليت تجارت و كسب‌وكار هرگز حاصل نمي‌شود و نبايد تصوركرد صرف دانستن جنبه‌هاي تئوريك و عملي تجارت الكترونيكي مي‌توان كسي را به يك تاجر موفق در اينترنت تبديل كرد. در گام بعدي آشنايي با مسائل فني مربوط به طراحي، راه‌اندازي و نگهداري يك سايت وب در اينترنت از اهميت فوق‌العاده‌اي برخوردار است. زيرا يك سايت وب حكم پلتفرم و سكوي كاري اصلي يك تجارت الكترونيكي را دارد و بعيد است كه يك تجارت الكترونيكي بتواند بدون بهره‌گيري از امكانات يك سايت اينترنتي خوب به موفقيت چشمگيري دست‌يابد. در گام سوم آشنايي با مسائل حقوقي و مالي مرتبط با اين شيوه از تجارت اهميت زيادي دارد. آگاهي از قوانين موجود در كشور محل اقامت و نيز كشور يا كشورهايي كه سايت وب يا دفاتر بازرگاني يك كسب‌وكار الكترونيكي در آنجا برپا شده از اهميت بسيار زيادي برخوردار است. اينك در ادامه مقاله بحث را با تعدادي از مفاهيم تئوريك و نسبتاً آشنا در اين زمينه آغاز مي‌كنيم.

مزاياي استفاده از تجارت الكترونيكي
به طور كلي مزاياي استفاده از تجارت الكترونيكي را مي‌توان به پنج دسته تقسيم كرد كه شامل بستر ارتباطي، از بين رفتن واسطه‌ها، افزايش قدرت خريداران و پيدايش بازارهاي جديد براي توليد كنندگان، سفارشي كردن محصولات درخواستي و خدمات پشتيباني قوي و پيدايش مؤسسات اقتصادي نو پا و رقابت سراسري است.

1- بستر مناسب اطلاعاتي و ارتباطي
يكي از امكاناتي كه اينترنت در اختيار تجارت و بازرگاني قرار مي‌دهد اطلاعات نسبتاً كامل و گسترده‌اي است كه در مورد هر كالا چه از نظر فني و چه به لحاظ تجاري مي‌توان يافت. امكاني كه در دنياي واقعي، ارزش تجاري بسيار زيادي دارد اما بدون صرف هزينه و زمان زياد به‌دست نمي‌آيد. ارزش ديگر تجارت الكترونيكي آن است كه امكان ايجاد ارتباط با همه افرادي كه براي تكميل يك فرآيند بازرگاني لازم است با آن‌ها تماس گرفته شود، در كوتاه‌ترين زمان از طريق e-mail ،chat و روش‌هاي ديگر امكان‌پذير است.

2- حذف نسبي واسطه ها
حذف واسطه‌ها يكي ديگر از ارزشمندترين دستاوردهاي تجارت الكترونيكي مي باشد كه باعث كاهش بي‌سابقه قيمت كالاها و خدمات در جهان شده است. براساس برآوردهاي انجام شده، حذف واسطه‌ها و ايجاد ارتباط مستقيم بين خريداران و فروشندگان بين 15 تا 50 درصد موجب كاهش قيمت تمام شده كالاها و خدمات براي مشتريان شده است.

3- افزايش قدرت خريداران و پيدايش بازارهاي جديد براي توليد كنندگان
ارتباط اينترنتي فرصتي را در اختيار خريداران قرار مي‌دهد كه بتوانند با طيف گسترده‌اي از توليدكنندگان در سرتاسر جهان ارتباط برقراركنند و از اين طريق به تقاضاي  مورد نظر خود از بين پيشنهاد‌هاي مختلف برسند و در مقابل فروشندگان قدرت چانه‌زني بيشتري براي كسب امتياز و مزاياي بيشتر داشته باشند. در صورتي‌كه در دنياي حقيقي به علت محدوديت‌هاي ناشي از فاصله جغرافيايي، مشتريان چنين قدرت انتخابي ندارند.
البته اين ساختار براي توليدكنندگان هم داراي مزايا و امتيازات فراواني است. از جمله مي‌توان به امكان عرضه و فروش محصولات به تمام مردم جهان اشاره ‌كرد. در واقع تجارت الكترونيكي به توليدكنندگان امكان جهاني شدن محصولاتشان را با صرف هزينه كم (نسبت به آنچه كه در مقابل به‌دست مي‌آيد) مي‌دهد. شايد جالب باشد كه بدانيد به عنوان مثال، جلد پنجم كتاب داستاني هري‌پاتر توانسته است با استفاده از شيوه فروش آن‌لاين  در شب اول انتشار خود فروشي معادل يك ميليون جلد را در جهان داشته باشد. امكان وقوع چنين حادثه شيريني براي ناشر اين كتاب در دنياي حقيقي، آن‌ هم در مدت زماني كوتاه، يا اصلاً محال بود يا به امكانات گسترده مالي و تبليغاتي و توزيع نياز داشت كه هر سازماني توانايي انجام آن را دارا نيست.

4- سفارشي كردن محصولات و خدمات پشتيباني قوي
مزيت ديگر تجارت الكترونيكي آن است كه شما قادر خواهيد بود كه محصولات مورد درخواست خود را به صورت سفارش و مطلوب خود خريد كنيد. به عنوان مثال ما مي‌توانيم هنگام مراجعه به سايت شركت Dell كامپيوتر مورد درخواست خود را با همان خصوصياتي كه مايليم، سفارش داده و خريداري  كنيم. در اين فرايند  روش كار شركت دل براي قبول سفارش در خواستي به اين صورت است كه ابتدا امكان انتخاب و ارائه پيشنهاد در اختيار مشتري قرار مي‌گيرد. سپس پيشنهاد مشتري با توجه به امكانات شركت مورد بررسي قرار گرفته و نهايتاً مورد قبول يا عدم قبول قرار مي‌گيرد. در صورت قبول درخواست، مراحل بعدي ثبت سفارش و دريافت مبلغ طي مي‌شود و اعلام ارسال كالا و شيوه پيگيري محموله در مدت ارسال از طريق فرستادن e-mail‌هاي متعدد انجام مي‌شود. مشتري نيز به نوبه خود مي‌تواند زمان دريافت را اعلام نمايد. نهايتاً مشتري مي‌تواند با دادن اطلاعات مختلف در‌مورد كالاهاي خريداري شده و برقراري ارتباط الكترونيكي با شركت توليدكننده نسبت به رفع نقص كالاي مورد نظر اقدام نمايد.
شركت‌هايي كه از اين طريق به فروش محصولات و خدمات خود اقدام مي‌كنند به طور دائم از طريق روش هاي مختلف، سريع و كم هزينه در ارتباط با مشتريان خود هستند و پشتيباني قوي باعث ترغيب مردم به خريد از اينترنت مي‌شود. در سال‌هاي نخست رواج شيوه الكترونيكي فروش كالا، استفاده از اين روش فقط براي كالاي كوچك و ارزان مثل ساعت، عروسك، كتاب، لباس استفاده مي‌شد اما اكنون با توجه به رشد روزافزون تجارت الكترونيكي، صنايع بزرگي همچون صنعت ماشين سازي نيز به اين روش رو آورده‌اند. مثلا با مراجعه به سايت شركت فورد مي‌توانيم ماشين مورد درخواست خود را از نظر رنگ يا امكانات جانبي به دلخواه انتخاب كنيم.

5- پيدايش مؤسسات اقتصادي نوپا و رقابت سراسري
يكي از پيامدهاي تجارت الكترونيكي ايجاد مؤسسات جديد اقتصادي است كه توانايي رقابت و حتي در مواردي سبقت گرفتن از شركت‌هاي كهنه كار را دارند. درحال حاضر دو نوع بازار خريد و فروش يعني بازار سنتي و حقيقي و بازار مجازي و مبتني بر شبكه به موازات يكديگر عمل مي‌كنند و هر كدام داراي قواعد تجارتي خاص خود هستند كه گاه داراي خصوصياتي مشترك و گاه با يكديگر متفاوت هستند. در برخي موارد كسب و كارهاي نوپا توانسته‌اند با ايجاد سياست‌هاي كاربردي در بازار جديد مجازي گوي رقابت را از رقباي سنتي بگيرند و بازار محصولات مختلف را تصاحب كنند. مثلا مي‌توان به رقابت بين مؤسسه BarnesNoble و شركت Amazon در خريد و فروش كتاب يا موارد ديگري چون Dell در كامپيوتر و etoys در اسباب بازي اشاره كرد.

مدل‌هاي گوناگون تجارت الكترونيكي‌

government	consumer	business
b2g	b2c	b2b	business
c2g	c2c	c2b	consumer
g2g	g2c	g2b	governmanet

استفاده از اينترنت به عنوان مهمترين بستر ارتباطي در تجارت الكترونيكي همزمان با رشد روزافزون شبكه جهاني ارتباطات باعث پيدايش مدل‌هاي گوناگوني در اين تجارت گرديده است. اين مدل‌ها حاصل تعامل سه گروه اصلي از افراد يك جامعه، از ديدگاه اقتصادي، هستند كه عبارتند از دولت يا سازمان‌هاي وابسته (government) ، سازمان‌هاي تجاري  و اقتصادي، توليدكنندگان كالا و ارائه‌كنندگان خدمات (business) و در نهايت مردم عادي كه خريداران نهايي كالا يا خدمات (consumer) هستند.
مدل‌هاي مختلف تجارت الكترونيكي از تعامل دوبه‌دوي اين سه گروه اصلي حاصل مي‌شوند. (جدول 1)

1- مدل B2B 
در مدل (B2B) ارتباط بين دو يا چند سازمان، مؤسسه اقتصادي، توليد كنندگان مواد اوليه، توليدكنندگان انواع مختلف كالاي مصرفي، ارائه‌كنندگان انواع گوناگون خدمات و ... موردنظر است، در واقع اين مدل را به نوعي مي‌توان توسعه يافته مدل قديمي‌تر (EDI (Electronic Data Interchange دانست. (1)
مدل B2B دربرگيرنده همان عملياتي است كه درEDI انجام مي شد يعني تبادل اطلاعات، داده ها، ثبت سفارش، خريد و فروش و ... همچنان وجود دارد.  اما در مدل جديد فرآيند ارتباطي بسيار باز و قابل‌انعطاف طراحي شده طوري كه توليد‌كنندگان مواد اوليه، توليد‌كنندگان كالاهاي مختلف و فروشندگان و توزيع كنندگان بتوانند به راحتي با يكديگر ارتباط مستقيم داشته باشند. اين به معني كاهش واسطه‌ها نيز هست. موضوعي كه به نوبه خود باعث كاهش قيمت‌ها مي‌شود.
عوامل ذكر شده باعث گرديده است كه اين مدل به‌عنوان اصلي‌ترين مدل تجارت‌الكترونيكي به حساب  آيد و طي مدت كوتاهي كه از زمان پيدايش آن مي گذرد درآمد قابل توجهي را نصيب صاحبان سرمايه سازد. براساس آمارهاي موجود، بازرگانان  و فعالان در اين عرصه توانسته‌اند از درآمد 43 ميليارد دلاري در سال 98 به 1300 ميليارددلار در پايان سال 2004 برسند.

2- مدل‌هاي B2C وC2B 
اين دو مدل بيان‌كننده ارتباط متقابل بين توليدكننده اصلي كالاهاي گوناگون با استفاده‌كننده و خريداران نهايي اين محصولات و خدمات مي باشد. اين روزها مي‌توان كالاهاي مختلفي از مواد اوليه صنعتي گرفته تا اتومبيل، ماشين‌آلات صنعتي و كالاهاي عمومي مانند مواد غذايي، محصولات فرهنگي، گل و گياه و اقلام كادويي را به همراه طيف وسيعي از خدمات مثل رزرو هتل، بليط هواپيما، قطار، اتوبوس، اجاره ماشين و ... به صورت آن‌لاين خريداري كرد. در اين دو مدل توليدكنندگان مي‌توانند مصرف‌كنندگان نهايي محصولات خود را شناسايي كنند و محصولات خود را به صورت مستقيم به آن‌ها عرضه كنند (B2C) مصرف‌كنندگان نيز به نوبه خود مي‌توانند از بين توليد‌كنندگان، آن‌كه شرايط مطلوبتر را دارا مي‌باشد و از هر جهت مناسبتر است را انتخاب نمايند (C2B) 
مدل‌هاي B2C و C2B معمولاً داراي مزايايي چون خريد ارزان‌تر كالا نسبت به دنياي واقعي هستند. مزيت ديگر، امكان ارسال كالا به مكان درخواستي خريد است. فرق اصلي بين دو مدل B2C وC2B در نحوه خريد و شيوه ايجاد ارتباط بين مشتريان و توليدكنندگان  مي‌باشد.
در مدل B2C خريداران اطلاعات كافي در مورد كالاي مورد نيازشان، شركت عرضه‌كننده آن و قيمت خود كالا (در دنياي حقيقي) را دارا مي‌باشند و بيشتر به‌علت  پايين‌تر بودن بهاي  محصول در اينترنت از اين مدل براي خريد خود استفاده مي‌كنند. اما در مدل C2B اطلاعات مشتري عمدتاً به مشخصات كالاي مورد نيازش محدود است و اطلاعات چنداني در مورد شركت‌هاي عرضه‌كننده آن يا قيمت‌هاي احتمالي آن ندارد. در اين حالت شركت‌هاي گوناگوني در اينترنت با توجه به شرايط مشتري به او پيشنهاد ارائه مي‌كنند و مشتري از بين اين پيشنهادها هر كدام را كه برايش مناسبتر بود انتخاب مي‌كند.  به ‌بيان ديگر، در B2C مشتري به يك شركت توليدكننده يا فروشنده پيشنهاد خريد را ارائه مي‌كند، اما در مدل C2B اين شركت‌هاي عرضه كننده هستند كه به مشتري پيشنهاد فروش را ارائه مي‌كنند.

3- مدل C2C 
اين شيوه در تجارت الكترونيك عمدتاً براساس مدلي به‌وجود آمده است كه پير اميديار طراح و صاحب سايت eBay و افراد مبتكري مثل او خلق كرده‌اند. در مدل C2C فروشندگان اجناس اين امكان را مي‌يابند كه در يك محيط گسترده اجناس خود را به خريداران نهايي ارائه كنند. پير اميديار مي‌گويد ايده فروش كالا از طريق وب سايت در وحله اول براي فروش شيريني‌هاي پخته شده توسط همسرش براي توزيع در شهر لس‌آنجلس به ذهنش رسيد. او در طرح اوليه سايت خودش از مدل B2C استفاده كرده بود و به مرور زمان و توسعه اين سايت مدل جديدي را براساس حراج كالا و فروش اجناس دست دوم در دنياي حقيقي طراحي كرده است. اميديار كوشيد با توجه به طيف گسترده بازديدكنندگان در اينترنت، بستري را فراهم كند كه فروشندگان بتوانند كالاي خود را به شيوه حراج اجناس (با شيوه‌اي مشابه دنياي واقعي) به فروش برسانند. اما تفاوت اصلي اين نوع از حراج تعداد بي‌شمار شركت‌كنندگان و مخاطبان حراج است. امروزه به دليل استقبال گسترده‌اي كه ازeBay به‌عمل آمده است، اين سايت به‌عنوان سمبل C2C شناخته مي‌شود. سايت eBay توانسته است در سال 2002 ميلادي مبلغ 20 ميليارد دلار براي صاحبان خود درآمد ايجاد كند.

4- مدل‌هاي در ارتباط با دولت 
مدل‌هاي مرتبط با دولت را نيز مي‌توان به سه دسته تقسيم كرد. دسته اول شامل مدل‌هاي G2B وB2G است. در اين دو مدل سازمان‌ها، نهادها و مراكز دولتي و وابسته به دولت درارتباط با مراكز اقتصادي، بنگاه‌هاي تجاري و شركت‌هاي توليدكننده و ارائه‌كننده كالا و خدمات هستند. در اين ساختار طرفين با مراجعه به يكديگر و تعامل با هم از طريق شبكه‌هاي كامپيوتري امور بازرگاني ميان خود را انجام مي‌دهد. اين امور شامل مواردي چون گرفتن انواع مجوزها از دولت و سازمان‌هاي مربوطه، پرداخت وجه مورد درخواست دولت، گرفتن اطلاعات از نهاد دولتي و موارد ديگري است كه همگي در اين دو مدل خلاصه مي‌شوند. مزيت اصلي اين دو ساختار صرفه‌جويي در انجام عمليات‌ گوناگون براي دولت و سازمان‌هاي مربوطه و كاهش زمان انجام اين امور و كاهش نيروهايي است كه بيهوده صرف انجام كم‌بازده و يا بدون بازده در سازمان‌ها مي‌شود.
دسته دوم شامل مدل‌هاي G2C و C2G است. در اين دو مدل ارتباط بين مردم و سازمان‌هاي دولتي مطرح مي‌باشد و رابطه ميان دولت و مردم بيش از آن‌كه ماهيتي تجاري داشته باشد، حول و حوش خدماتي كه دولت مي‌تواند به مردم ارائه كند و يا تسهيل ارتباطات مالي مردم و دولت در زمينه امور مالياتي و مشابه آن دور مي‌زند. فعاليت‌هاي اين دو مدل شامل مواردي چون گرفتن انواع مدارك شناسايي، انجام عمليات بانكي و گرفتن اطلاعات از دولت است.
دسته سوم نيز براساس مدل G2G است كه ارتباط و تقابل بين دو سازمان دولتي دو يا چند وزارتخانه را فراهم مي‌سازد و مواردي چون ارتباط شهرداري‌ها با پليس، ‌وزارت كشور، نهادهاي نظامي و ... را شامل مي‌شود. در اين مدل مبادلات ميان دوسوي يك فرآيند الكترونيكي ممكن است شامل مبادلات بازرگاني باشد يا صرفاً به تبادل اطلاعات محدود باشد.

پي‌نوشت‌
(1) به زبان ساده، EDI عبارتست از انجام مبادلات تجاري از طريق مبادله اسناد بازرگاني با استفاده از شبكه‌هاي اختصاصي كامپيوتري. اين مدل مدت‌هاست كه به دليل عدم وجود استانداردهاي يكسان و مشخص با كاهش استقبال عمومي روبرو شده است. 

بارکد چیست؟

 

---

به زبان ساده مى توان گفت: مجموعه اى از میله ها یا خطوط سیاه رنگى که معمولاً بر روى زمینه اى سفید چاپ مى شود و به وسیله آن از کالاى خریدارى شده شناسایى لازم به عمل مى آید و قیمت آن مشخص مى شود و اگر به دنبال تعریف دقیق ترى هستید، باید گفت:
بارکد عبارت است از انتقال داده ها از طریق امواج نورى. آنها مجموعه اى از خطوط میله اى موازى با عرضهاى گوناگون (پهن و نازک)هستندکه اندازه هر خط معنا و مفهوم خاصى براى دستگاه بارکدخوان دارد.
در حقیقت دستگاه بارکدخوان ماشینى است که اطلاعات را به شکل بصرى بر روى صفحه نمایش مى دهد.

ضرورت استفاده از بارکد

گرداندن یک فروشگاه کار مشکل و پردردسرى است. مدیران و صاحبان آن باید از میزان موجودى که از هزاران کالاى کوچک و بزرگ دارند، مطلع باشند (کالاهایى که مجبور به خرده فروشى آن هستند و در زمان طولانى از انبارهایشان بیرون مى روند.)
همین طور که فروشگاهها، بزرگ و بزرگتر شدند تا به فروشگاههاى زنجیره اى امروزى رسیدند، کار مشکل و مشکل تر شد. نخست مجبور شدند در فروشگاهها را هرچند وقت یکبار ببندند و تمام کیسه ها و بسته ها و کنسروها را شمارش کنند. کار بسیار دشوارى بود.
این کار سخت و هزینه بردار بیش از یک بار در سال انجام نمى شد (انبارگردانى)، بنابراین مدیران فروشگاهها مجبور بودند بیشتر کارهایشان را بر اساس حدس و گمان انجام دهند و در نهایت این نیاز مادر اختراع شد!
سیستم بارکدگذارى چگونه آغاز شد؟

در سال ۱۹۳۲ گروهى از دانشجویان رشته مدیریت بازرگانى دانشگاه هاروارد، تصمیم گرفتند روشى را انتخاب کنند تا بر اساس آن مشتریان کالاى مورد نظرشان را از درون کاتالوگى پیدا کنند و سپس با برداشتن کارت هاى خاص چسبانده شده در کنار نام هر کالا و تحویل به مسؤول کنترل و قرار دادن آن در دستگاه کارت خوان و پانچ، مستقیماً کالا را از طریق انبار به باجه کنترل انتقال دهند و صورتحساب کامل را دریافت کنند و مهم تر از همه صاحبان فروشگاه از موجودى انبار خود اطلاعات به روزى داشته باشند.
البته ایده سیستم «بارکدینگ» مدرن و پیشرفته از سال ۱۹۴۸ وارد سیستم تجارى شد.
سیستم بارکد امروزى چگونه شروع به کار کرد؟
سال ۱۹۴۸ بود که رئیس یک فروشگاه مواد غذایى در آمریکا از کار کند و بى دقت کارکنان فروشگاه به ستوه آمد و براى پیدا کردن راه حل به مسؤولان دانشگاه (Drexel) مراجعه کرد تا تقاضاى ساخت سیستم کنترل خودکارى را داشته باشد، اما مسؤولان دانشگاه از این نظریه استقبال نکردند.
یکى از دانشجویان فارغ التحصیل این دانشگاه به نام باب سیلور «Bob Silver» این گفت و گو را شنید و آن را با یکى از دوستانش Norman Joseph Woodland در میان گذاشت و تصمیم گرفتند براى ساخت چنین سیستمى شروع به کار کنند. آنها در شروع از رمز و الفباى سیستم مورس الهام گرفتند و سعى کردند با چاپ و طراحى میله هاى پهن و باریک این شیوه را راه اندازى کنند و مدتى بعد هم به فکر سیستم بارکد نقطه اى و دایره اى افتادند.
سال ۱۹۴۹ بود که توانستند اختراع خود را ثبت کنند و در سال ۱۹۵۲ نخستین سیستم بارکدخوان را ساختند. «وودلند» که از سال۱۹۵۱در شرکت IBM مشغول به کار شده بود، توانست با استفاده از موقعیتهایى که در آنجا برایش ایجاد مى شد، به کمک دوستش در سال ۱۹۵۲ دستگاهى به بزرگى یک میز تحریر بسازد و ۲ جزء اصلى در آن تعبیه کرد:
۱- یک حباب (لامپ) ۵۰۰ واتى به عنوان منبع نور.
۲- با استفاده از آنچه در سیستم ساخت فیلم (براى تراک هاى صوتى استفاده مى شد) مجرایى لوله اى ساخت و این لوله را به یک نوسان سنج متصل کرد و سپس یک قسمت کاغذ را به شکل کدهاى خطى در جلوى پرتوى نور خارج شده از منبع نور، علامت گذارى کرد. پرتو منعکس شده به مجرا مى رسید و در طرف دیگر گره اى ناشى از حباب پرقدرت کاغذ را مى سوزاند. او بدون هیچ کم و کاست به آنچه مى خواست، رسیده بود. درحالى که کاغذ حرکت مى کرد، علایم روى دستگاه نوسان سنج تغییراتى مى کرد و در نهایت توانسته بودند دستگاهى داشته باشند که به کمک آن موضوعات چاپ شده، خوانده مى شد.
بعداً متوجه شدند لامپ ۵۰۰ واتى میزان الکتریسیته اى زیادتر از آنچه آنها نیاز داشتند، تولید مى کند و میزان اضافى، علاوه بر بالا بردن هزینه ها، گرماى اضافى هم تولید مى کرد و از طرفى نگاه کردن به آن باعث آسیب چشم مى شد، بنابراین به فکر استفاده از منبعى افتادند که تمام نور مورد نیاز آنها را در فضاى کوچکى متمرکز کند. همان کارى که امروزه «لیزر» انجام مى دهد، اما در سال ۱۹۵۲ لیزر موجود نبود!
بعدها با گسترش و تولید لیزر «Laser» توانستند دستگاههاى بارکدخوان ارزان ترى تولید کنند. گرچه «باب سیلور» فرصت استفاده درست از دانش خود را در شرایط آسان تر نیافت و در ۳۸سالگى فوت کرد، اما همکارش کار را ادامه داد.
در سال ۱۹۷۲ سیستم بارکد نقطه اى نیز در عمل مورد استفاده قرار گرفت، اما این روش چندان موفق نبود (زیرا حین چاپ براحتى مغشوش مى شد.)
در سال ۱۹۷۴ وودلند در IMB سیستم بارکد خطى را گسترش داد و نخستین محصول خرده فروشى (محصولاتى چون آب میوه و آدامس) به این طریق فروخته شد. (و جالب اینکه در حال حاضر یک بسته از آن آدامس در موزه اى در آمریکا نگهدارى مى شود).
و سرانجام آقاى وود در سال ۱۹۹۲ توانست مدال ملى تکنولوژى را بابت به کارگیرى سیستم بارکد دریافت کند. (تنها به خاطر استراق سمع دوستش آقاى سیلور!)
خلاصه آنکه، بارکدها و سایر برچسب هاى خوانا در جایى که نیاز به خوانده شدن اطلاعات با پردازش توسط کامپیوتر وجود دارد، استفاده مى شوند و کاربرها به عوض تایپ کردن رشته اى طویل از داده ها، تنها بارکد مورد نظر را جلوى دستگاه بارکدخوان قرار مى دهند و پردازش بدون نیاز به نیروى انسانى به طور کاملاً خودکار انجام مى شود. بنابراین بارکد شیوه شناسایى و تعیین هویت خودکار داده ها است.
رقمى که توسط بارکد تولید مى شود، عموماً محصول خاصى را نشان مى دهد. سیستم بارکدینگ به طور معکوس هم کار مى کند، یعنى قادر است با دریافت رقم مربوط به یک محصول، بارکد مورد نظر را ایجاد بکند و در واقع نوعى خود شناسایى انجام مى شود.
فواید بارکد کردن
۱- مصون بودن از خطاپذیرى به علت کاهش دخالت نیروى انسانى و وارد نشدن دستى اطلاعات.
۲- دسته بندى دقیق اطلاعات.
۳- سرعت بالا به همراه صحت ۱۰۰درصد.
۴- دسترسى آسان به اطلاعات واقعى و حقیقى (در جریان روند مدیریت) البته اگر: با دقت تمام کالاها در فروشگاهها بارکدگذارى شوند تا مراجعه کنندگان دچار دردسرهایى که ما با آن خوب آشنایى داریم، نشوند