فصل اول- کلیات

ماده 1-  در اجرای قانون تشکیل سازمان حسابرسی مصوب پنجم دی ماه یکهزار و سیصد و شصت و دو مجلس شورای اسلامی، سازمان حسابرسی که از این پس در این اساسنامه « سازمان » نامیده شده است و بصورت شرکت سهامی اداره می شود، تشکیل می گردد.

ماده 2- سازمان دارای شخصیت حقوقی و استقلال مالی بوده و وابسته به وزارت امور اقتصادی و دارائی می باشد و بر طبق قانون تشکیل سازمان حسابرسی و مفاد این اساسنامه و آئیننامه های مربوط اداره خواهد شد.

تبصره 1- آئیننامه استخدامی سازمان حداکثر ظرف 3 ماه پس از تشکیل توسط سازمان با همکاری سازمان امور اداری و استخدامی کشور تهیه و برای تصویب به هیأت وزیران تقدیم می شود. تا زمانیکه آئیننامه استخدامی سازمان بتصویب نرسیده است، کارکنان منتقله از سایر دستگاههای موضوع تبصره 5 ماده واحده قانون تشکیل سازمان حسابرسی تابع مقررات استخدامی مربوط به خود می باشند.
تبصره 2- آئیننامه اداری، مالی، معاملاتی و سایر آئیننامه های مورد نیاز پس از تصویب مجمع عمومی سازمان قابل اجراء خواهند بود.

ماده 3-   سازمان برای مدت نامحدود تشکیل میگردد و انحلال آن فقط بموجب قانون میسر خواهد بود.

ماده 4 - مرکز اصلی سازمان تهران است و در صورت لزوم سازمان می تواند در سایر نقاط کشور شعبه دائر نماید.

تبصره- سازمان می تواند برای انجام عملیات حسابرسی و ارائه خدمات مالی، واحدهای اجرائی جداگانه بصورت مؤسسات حسابرسی و خدمات مالی دائر نماید. مؤسسات مزبور شخصیت حقوقی مستقل نداشته و بعنوان بخشی از تشکیلات سازمان از هر نظر تابع مفاد این اساسنامه و آئیننامه های اجرائی آن می باشد. نحوه تشکیل و اداره مؤسسات نامبرده به موجب دستورالعملی که بتصویب مجمع عمومی سازمان خواهد رسید معین خواهد شد.

ماده 5- سرمایه سازمان معادل پنجاه میلیون ریال می باشد که به پانصد سهم با نام یکصد هزارریالی تقسیم شده است و تماماً متعلق به دولت می باشد. سرمایه سازمان از محل صرفه جوئی اعتبارات جاری وزارت امور اقتصادی و دارایی قابل تأمین و پرداخت است.

تبصره- ارزش ویژه (اموال و دارائیها و مطالبات به کسر بدهیها به ارزش دفتری) دستگاههای حسابرسی دولتی یا وابسته به دولت موضوع تبصره 5 ماده واحده قانون تشکیل سازمان حسابرسی پس از تصویب مجمع عمومی سازمان به حساب افزایش سرمایه سازمان منظور خواهد شد.

فصل دوم- موضوع، وظایف و اختیارات

ماده 6- موضوع سازمان عبارتست از تأمین نیازهای اساسی دولت در زمینه حسابرسی و ارائه خدمات مالی لازم به بخشهای دولتی و تحت نظارت دولت و تدوین و تعمیم اصول و ضوابط حسابداری و حسابرسی منطبق با موازین اسلامی و تحقیق و تتبع در روشهای علمی و عملی بمنظور اعتلای دانش تخصصی منطبق با نیازهای کشور.

ماده 7 -وظایف و اختیارات سازمان عبارتست از :

الف -  انجام وظایف بازرس قانونی و امور حسابرسی کلیه دستگاههائی که بر طبق اصول 44 و 45 قانون اساسی که مالکیت عمومی بر آنها مترتب می باشد از قبیل بانکها و مؤسسات و شرکتهای بیمه و همچنین شرکتهای دولتی و مؤسسات و سازمانهای انتفاعی دولتی، مراکز تهیه و توزیع وابسته به وزارت بازرگانی، بنیاد مستضعفان و بنیاد شهید و سایر نهادهای انقلاب اسلامی و مؤسسات و شرکتهای تحت پوشش آنها و شرکتها و کارخانجات و مؤسساتیکه صرفنظر از چگونگی مالکیت سرمایه آنها بموجب قوانین و مقررات مربوط توسط مدیریت منتخب دولت و یا تحت پوشش دستگاههای اجرائی اداره می شوند و سایر دستگاههای عمومی که طبق اساسنامه و مقررات مورد عمل مکلف به تعیین بازرس قانونی و انجام حسابرسی می باشند.

ب - انجام وظایف بازرس قانونی و امور حسابرسی شرکتها، مؤسسات و دستگاههائیکه در مجموع بیش از 50% سرمایه آنها بطور مستقیم و یا غیرمستقیم متعلق به دستگاههای موضوع بند الف فوق می باشد.

تبصره -  انجام وظایف بازرس قانونی و امور حسابرسی توسط سازمان در شرکتها و مؤسسات موضوع این بند که قسمتی از سهام آنها متعلق به بخش غیردولتی (تعاونی- خصوصی) می باشد، موکول به تصویب مجمع عمومی صاحبان سهام است و چنانچه در اساسنامه اختیار تعیین بازرس قانونی و امور حسابرسی از جمله وظایف مجمع عمومی نباشد طبق اساسنامه عمل خواهد شد و در هر صورت نمایندگان صاحب سهام دولت و همچنین نمایندگان صاحب سهام شرکتهای دولتی و سایر دستگاههای مذکور در بند الف این ماده موظفند رأی به انتخاب سازمان بدهند.

ج - حسابرسی طرحهای عمرانی (سرمایه گذاری ثابت) مورد اجراء در دستگاههای موضوع بندهای الف و ب این ماده.

د - انجام حسابرسی و خدمات مالی موردی ارجاعی توسط وزیر امور اقتصادی و دارائی در حدود امکانات سازمان.

هـ - ارائه خدمات و مشاوره مالی به وزارتخانه ها و مؤسسات دولتی و دستگاههای مذکور در بندهای الف و ب فوق، در صورت نیاز و درخواست دستگاههای مزبور و در چارچوب امکانات و برنامه های سازمان.

و -  تربیت و آموزش و جذب افراد متعهد جهت تأمین کادر متخصص مورد نیاز بمنظور خودکفایی از طریق ایجاد مؤسسه آموزشی و همچنین تنظیم و اجرای برنامه های مداوم آموزشی بمنظور ارتقاء سطح دانش شاغلین در سازمان و همکاری با سازمانهای دولتی، دانشگاهها، مراکز آموزشی و سایر سازمانها در زمینه آموزشی و آماده سازی نیروی انسانی مورد نیاز برای امور حسابرسی و حسابداری.

ز -  مرجع تخصصی و رسمی تدوین اصول و ضوابط حسابداری و حسابرسی در سطح کشور این سازمان می باشد. گزارشات حسابرسی و صورتهای مالی که در تنظیم آنها اصول و ضوابط تعیین شده از طرف سازمان رعایت نشده باشد در هیچیک از مراجع دولتی قابل استفاده نخواهد بود.

ح - تدوین موازین اخلاقی و رفتار حرفه ای حسابرسان سازمان براساس اصول و موازین اسلامی.

ط - انجام تحقیقات و مطالعات لازم به منظور کسب آخرین اطلاعات در زمینه حسابداری و حسابرسی و سایر رشته های مربوط و نشر و اشاعه نتیجه حاصل به منظور افزایش مستمر سطح دانش تخصصی حسابداری و حسابرسی.

تبصره 1- انجام وظایف مندرج در بندهای الف و ب و ج فوق در مورد شرکتها و مؤسساتیکه شمول قانون بر آنها مستلزم ذکر نام است، نیز توسط سازمان صورت خواهد گرفت.
تبصره 2- سازمان مجاز است در حدود امکانات و برنامه های اجرائی خود علاوه بر دستگاههای مذکور در بندهای (الف و ب) فوق امور بازرسی قانونی، حسابرسی، ارائه خدمات و مشاوره مالی و طرح و استقرار سیستمهای مالی سایر دستگاهها را بنا به درخواست ارگان مجاز آنها پذیرفته و انجام دهد.
تبصره 3-  سازمان می تواند در موارد اضطراری و پس از اخذ مجوز از مجمع عمومی به مسوولیت خود و تحت نظارت مستقیم طبق ضوابطی که به پیشنهاد هیأت عامل و تأیید هیأت عالی نظارت به تصویب وزیر امور اقتصادی و دارائی میرسد از خدمات اشخاص حقیقی ایرانی که به امر حسابرسی و خدمات و مشاوره مالی اشتغال دارند استفاده نماید. تأیید صلاحیت اشخاص مزبور جهت خرید خدمت از طرف سازمان در هر مورد طبق نظر حداقل سه نفر از اعضای هیأت عالی نظارت خواهد بود.

فصل سوم - ارکان سازمان

ماده 8- ارکان سازمان به شرح زیر است :

1. مجمع عمومی .
2. هیأت عامل .
3. مدیرعامل .
4. هیأت عالی نظارت .

مجمع عمومی

ماده 9-  اعضاء مجمع عبارتند از :

1. وزیر امور اقتصادی و دارائی (رئیس مجمع) .
2. وزیر برنامه و بودجه .
3. رئیس کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران .
4. دو نفر دیگر از وزراء به انتخاب هیأت وزیران .

ماده 10- مجمع عمومی سازمان حداقل سالی دو بار با دعوت کتبی رئیس مجمع به منظور اتخاذ تصمیم در مورد صورتهای مالی و بودجه سازمان و سایر وظایف تشکیل میشود و علاوه بر آن با پیشنهاد مجمع عمومی، مدیرعامل و یا حداقل چهار نفر از اعضای هیأت عامل و یا هیأت عالی نظارت حداکثر ظرف 15 روز با دعوت کتبی رئیس مجمع تشکیل خواهد شد.

تبصره - جلسات مجمع عمومی با حضور حداقل چهار عضو رسمیت خواهد داشت و تصمیمات آن با اکثریت آراء معتبر میباشد.

ماده 11- وظایف مجمع عمومی عبارتست از :

1. نصب و عزل رئیس و اعضاء هیأت عامل به ترتیب مقرر در این اساسنامه.
2. تعیین حقوق و مزایای مدیرعامل، اعضاء هیأت عامل، رئیس و اعضای هیأت عالی نظارت.
3. تصویب بودجه و صورتهای مالی و اتخاذ تصمیم نسبت به گزارشات هیأت عامل و هیأت عالی نظارت.
4. تصویب تشکیلات سازمان و اتخاذ تصمیم در مورد خط مشی و برنامه های کلی و آموزشی سازمان.
5. تصویب آئیننامه های مندرج در این اساسنامه که تصویب آن به عهده مجمع عمومی واگذار گردیده است.
6. پیشنهاد هرگونه تغییر در اساسنامه به هیأت وزیران جهت ارائه به مجلس شورای اسلامی.
7. اتخاذ تصمیم نسبت به موضوعات دیگری که در ارتباط با وظایف سازمان میباشد.
8. اتخاذ تصمیم در مورد تغییر میزان سرمایه سازمان.
9. پیشنهاد هرگونه تغییر در آئیننامه استخدامی سازمان به مراجع ذیربط.
10. اجازه ایجاد شعبه و واحدهای اجرائی تابعه موضوع ماده 4 این قانون.
11. تعیین نهائی اصول ضوابط و استانداردهای حسابرسی و حسابداری.
12. تعیین نهائی موازین خاص اخلاقی و انضباطی حسابرسان سازمان.

هیأت عامل

ماده 12-  هیأت عامل سازمان از یکنفر رئیس که سمت مدیرعامل را نیز خواهد داشت و یک قائم مقام و هفت عضو دیگر که بطور موظف انجام وظیفه خواهند نمود و همگی متخصص و متعهد و متدین و دارای حسن شهرت در حرفه میباشند تشکیل میگردد.

تبصره- قائم مقام در غیاب مدیرعامل عهده دار وظایف وی خواهد بود.

ماده 13- اعضای هیأت عامل باید دارای تحصیلات عالی در یکی از رشته های حسابداری و حسابرسی، و مالی، بازرگانی و بانکداری و یا رشته های وابسته به آنها بوده و حداقل 7 سال تجربه در رشته حسابرسی بعد از اخذ مدرک کارشناسی داشته باشند.

ماده 14-  مدیرعامل به پیشنهاد وزیر امور اقتصادی و دارائی و تصویب مجمع عمومی و قائم مقام مدیرعامل و سایر اعضاء هیأت عامل به پیشنهاد مدیرعامل و تأیید وزیر امور اقتصادی و دارائی و تصویب مجمع عمومی برای مدت سه سال تعیین و منصوب میشوند.

تبصره-  وزیر امور اقتصادی و دارائی میتواند عزل و یا تغییر سمت مدیرعامل و هر یک از اعضاء هیأت عامل را قبل از پایان دوره عضویت آنان به مجمع عمومی پیشنهاد نماید.

ماده 15-  هر یک از اعضاء هیأت عامل عهده دار بخشی از فعالیت سازمان خواهند بود و قبول سمتهای غیرموظف فقط در مؤسسات عام المنفعه و اجتماعی با تصویب وزیر امور اقتصادی و دارائی بلامانع است.

ماده 16-  در صورت استعفاء، عزل و بازنشستگی و یا فوت هر یک از اعضاء هیأت عامل وزیر
امور اقتصادی و دارائی موظف است به ترتیب مقرر در این قانون حداکثر ظرف مدت یکماه جانشین وی را به مجمع عمومی پیشنهاد نماید.

ماده 17- جلسات هیأت عامل با حضور حداقل هفت نفر از اعضاء رسمیت خواهد یافت. ریاست جلسات هیأت عامل با مدیرعامل خواهد بود و تصمیمات متخذه با حداقل 5 رأی موافق معتبر است.

تبصره-  جلسات هیأت عامل با پیشنهاد مدیرعامل یا حداقل 3 نفر از سایر اعضاء هیأت عامل با دعوت کتبی مدیرعامل تشکیل خواهد شود.

ماده 18- تصمیمات هیأت عامل در دفتری ثبت و به امضاء اعضاء حاضر در جلسات خواهد رسید. مسئولیت ابلاغ و پیگیری مصوبات هیأت عامل با مدیرعامل است.

ماده 19-  وظایف هیأت عامل عبارتست از:

1. بررسی و تأیید و ارائه بودجه سالانه و صورتهای مالی سالانه و گزارش عملکرد سازمان به مجمع عمومی.
2. بررسی و تأیید تشکیلات سازمان جهت ارائه به مجمع عمومی.
3. بررسی و تأیید پیشنهاد تغییر اساسنامه جهت ارائه به مجمع عمومی.
4. اتخاذ تصمیم در مورد پیشنهادات صلح و سازش در دعاوی با رعایت قوانین و مقررات مربوط.
5. بررسی و تأیید آئیننامه های مورد نیاز و ارائه به مراجع ذیربط جهت تصویب.
6. بررسی و تأیید ضوابط و استانداردهای حسابداری و حسابرسی بنا به پیشنهاد کمیته فنی جهت ارائه به مجمع عمومی.
7. بررسی و تأیید موازین اخلاقی و انضباطی حسابرسان سازمان بنا به پیشنهاد کمیته انضباطی جهت ارائه به مجمع عمومی.
8. تعیین و تدوین برنامه های آموزشی در قالب اهداف و وظایف سازمان بنا به پیشنهاد کمیته آموزشی.

ماده 20 - مدیر عامل بالاترین مقام اجرائی سازمان بوده و در حدود قوانین و مقررات مربوط مسوول اداره امور سازمان می باشد و دارای وظایف و اختیارات ذیل است:

1. اجرای مصوبات مجمع عمومی و هیأت عامل.
2. تهیه و پیشنهاد بودجه سالانه به هیأت عامل.
3. تهیه صورتهای مالی و ارائه آن به هیأت عالی نظارت و مجمع عمومی پس از تأیید هیأت عامل.
4. تهیه گزارش عملکرد سازمان و ارائه آن به مجمع عمومی پس از تأیید هیأت عامل.
5. تهیه تشکیلات سازمان و ارائه آن به مجمع عمومی پس از تأیید هیأت عامل.
6. پیشنهاد تغییر اساسنامه و آئیننامه استخدامی به مجمع عمومی پس از تأیید هیأت عامل.
7. تهیه و تدوین و ارائه آئیننامه های مالی و معاملاتی و سایر آئیننامه های مورد نیاز به مجمع عمومی پس از تأیید هیأت عامل.
8. تعیین سمت اجرائی و وظایف و اختیارات هریک از اعضاء هیأت عامل در اداره امور سازمان.
9. نمایندگی سازمان در کلیه مراجع قانونی با حق توکیل به غیر و ارجاع داوری و در موارد لازم ارائه پیشنهاد صلح و سازش به هیأت عامل.
10. دعوت اعضاء هیأت عامل جهت تشکیل جلسه.

ماده 21-  کلیه اسناد و اوراق مالی و تعهدآور باید به امضاء مدیرعامل یا افراد مجاز از طرف وی و یکی از اعضاء  هیأت عامل به انتخاب هیأت عامل برسد.

تبصره- مدیرعامل و عضو هیأت عامل موضوع ماده 21 می توانند حق امضاء اسناد و اوراق مالی و تعهدآور را در شعب و واحدهای اجرائی بموجب آئیننامه ای که به تصویب مجمع عمومی سازمان می رسد، برحسب مورد به مسوولین شعب یا واحدهای اجرائی سازمان واگذار نمایند. این تفویض اختیار رافع مسوولیت تفویض کننده نخواهد بود.

هیأت عالی نظارت

ماده 22- هیأت عالی نظارت مرکب از یک رئیس و چهار نفر عضو از بین افراد مسلمان، مومن و متقی و دارای حسن شهرت و مسلط به امورحسابرسی و حسابداری که دارای تحصیلات عالی در یکی از رشته های حسابداری و حسابرسی و مالی بازرگانی و بانکداری و یا رشته های وابسته به آنها با حداقل هفت سال تجربه در امور حسابرسی و حسابداری بعد از اخذ مدرک لیسانس در سطح مدیریت باشند برای مدت دو سال انتخاب می شوند و باید لااقل یکماه قبل از انقضای دوره اعضای جدید انتخاب گردند و انتخاب مجدد اعضاء بلامانع است.

تبصره - رئیس هیأت عالی نظارت و یک عضو با پیشنهاد وزیر امور اقتصادی و دارائی و تصویب هیأت وزیران و دو عضو با انتخاب رئیس دیوان محاسبات کشور و یک عضو با پیشنهاد دادستان کل کشور منصوب خواهند شد.

ماده 23 - وظایف هیأت عالی نظارت عبارتست از:

1. نظارت مستمر بر عملیات جاری سازمان و واحدهای اجرائی تابعه آن بمنظور جلوگیری از هرگونه انحراف احتمالی و حصول اطمینان از حسن اجرای امور برطبق خط مشی و برنامه ها و ضوابط مصوب سازمان .
2. مطالعه و بررسی دستورالعملها و روشهای حسابرسی و حصول اطمینان از کفایت آنها.
3. بررسی گزارشات حسابرسی بمنظور حصول اطمینان از تعقیب و  اقدامات لازم در مورد متخلفین و دیگر موارد مهم مطرح شده در گزارشات حسابرسی.
4. اجرای وظایف بازرس قانونی سازمان و واحدهای اجرائی تابعه آن.
5. تأیید صلاحیت اشخاص مذکور در تبصره 3 ماده 7 این اساسنامه و بررسی کیفیت کار آنان درخصوص حسابرسی ها و خدمات ارجاعی از طرف سازمان.

تبصره 1-  حدود مسوولیتهای هیأت عالی نظارت در اجرای وظایف بازرس قانونی طبق قانون تجارت و سایر قوانین و مقررات مربوط خواهد بود.
تبصره 2- اعضاء هیأت عالی نظارت منفردا" یا متفقا" گزارشهای لازم از نظارت خود بر سازمان را بطور مستمر به وزیر امور اقتصادی و دارائی مجمع عمومی و درصورت لزوم به دیوان محاسبات ، دادستانی کل کشور و هیأت وزیران تسلیم خواهند کرد.

ماده 24- هیأت عالی نظارت در ایفای وظایف خود میتواند کلیه اسناد، حسابها و دارائیهای سازمان را مورد رسیدگی قرار دهد و به کلیه مقررات و تصمیمات و نوشته ها و گزارشات سازمان که لازم میداند دسترسی داشته باشد و بدون مداخله در امور جاری سازمان و در حدود وظایف نظرات خود را به مدیرعامل سازمان بدهد.

تبصره - شرکت رئیس یا یک نفر از اعضاء به معرفی رئیس هیأت عالی نظارت در جلسات هیأت عامل سازمان بدون داشتن حق رأی اجباری است. مدیرعامل سازمان مکلف است ساعت و تاریخ تشکیل جلسات هیأت عامل را حداقل سه روز قبل از تشکیل کتبا" به هیأت عالی نظارت اعلام دارد. در غیراینصورت مصوبات جلسه اعتبار قانونی نخواهد داشت.

ماده 25- هیأت عالی نظارت دارای دبیرخانه ای میباشد که زیر نظر رئیس هیأت اداره خواهد شد.

دبیر و کارکنان دبیرخانه از بین کارمندان سازمان توسط رئیس هیأت عالی نظارت و با هماهنگی قبلی مدیرعامل تعیین میشود. نحوه اداره و وظایف دبیرخانه براساس آئین نامه ای خواهد بود که توسط هیأت عالی نظارت تهیه و به تصویب مجمع عمومی خواهد رسید دبیرخانه هیأت عالی نظارت برای انجام وظایف خود از امکانات اداری و مالی سازمان استفاده خواهد نمود.

ماده 26 -  رئیس و اعضای هیأت عالی نظارت بطور موظف انجام وظیفه خواهند نمود و قبول سمتهای غیرموظف فقط در مؤسسات عام المنفعه، و اجتماعی و آموزشی با تصویب مجمع عمومی بلامانع است.

ماده 27- حقوق و مزایای رئیس و اعضای هیأت عالی نظارت به ترتیب معادل مدیرعامل و اعضای هیأت عامل سازمان میباشد.

ماده 28 -  آئیننامه داخلی هیأت عالی نظارت بوسیله هیأت تهیه و بتصویب مجمع عمومی سازمان  میرسد.

فصل چهارم - سایر مقررات

ماده 29 -  سازمان بمنظور حسن اجرای وظایف تخصصی خود دارای کمیته های فنی، آموزشی و انضباطی میباشد، وظایف کمیته ها و همچنین تعداد و ترکیب اعضاء و نحوه اداره آنها مشترکا" توسط هیأت عامل و هیأت عالی نظارت تهیه و بتصویب مجمع عمومی میرسد. این کمیته ها زیر نظر هیأت عامل انجام وظیفه خواهند نمود لیکن موظفند گزارش عملیات و صورتحساب خود را به هیأت عامل و هیأت عالی نظارت تسلیم نمایند.

تبصره - اعضاء کمیته ها از اشخاص متعهد و متخصص در یکی از رشته های تحصیلی مذکور در ماده 22 این قانون انتخاب می شوند.

ماده 30 -  اعضاء هیأت عامل و هیأت عالی نظارت پس از انتخاب سوگند خورده و سوگند نامه را امضاء می نمایند که در انجام وظایف نهایت دقت و بی نظری را بکار برند و کلیه نظرات ابرازی و تصمیماتی که میگیرند مقرون بصلاح کشور بوده و رعایت کامل حفظ اسرار سازمان را چه در زمان تصدی و چه بعد از آن بنمایند.

ماده 31- سال مالی سازمان از اول فروردین ماه هر سال شروع و به آخر اسفند ماه همان سال خاتمه می یابد، مگر سال اول که از تاریخ تشکیل شروع و در پایان اسفند ماه همان سال پایان میپذیرد.

ماده 32- صورتهای مالی هر سال سازمان باید حداقل سی روز قبل از تشکیل مجمع عمومی سازمان به هیأت عالی نظارت ارائه شود.

ماده 33-  موارد پیش بینی نشده دراین اساسنامه تابع قانون تجارت خواهد بود.

قانون فوق مشتمل بر سی و سه ماده و هیجده تبصره در جلسه روز سه شنبه هفدهم شهریور ماه یکهزار و سیصد و شصت و شش مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ 25/6/1366 به تأیید شورای نگهبان رسیده است.

رئیس مجلس شورای اسلامی- اکبر هاشمی